Ming-erepoort
Audiogids Boog van Hu Wenguang (Hu Wenguang Cishi Paifang)
Twaalf meter donkere steen, in 1578 met toestemming van de keizer neergezet aan de ingang van Xidi. Het is de enige boog die het dorp nog heeft, en erin is de loopbaan van een ambtenaar gebeiteld als een cv.
- 25 min audio
- Ming-architectuur van Huizhou
De Gedenkboog van Hu Wenguang is een paifang uit de Ming-tijd die de bezoeker verwelkomt bij de ingang van Xidi. In 1578, het zesde jaar van de Wanli-periode, verleende het hof aan Hu Wenguang, prefect van Jiaozhou, het voorrecht om in zijn geboortedorp een verdienstenboog op te richten. Hij is 12,3 meter hoog en 9,95 meter breed, geheel uitgehouwen in blauwe steen van Yixian, een donkere marmersoort uit de streek zelf, en is vandaag de enige paifang van een dorp dat 155 oude Ming- en Qing-huizen en drie clanzalen bewaart.
Het opmerkelijkste is wat het kostte om hem overeind te houden. Volgens de overlevering keerde Hu Wenguang thuis met het keizerlijke edict maar zonder geld, en betaalde zijn clan het werk met vrijwillige giften. Eeuwen later, in de jaren zestig en zeventig, toen Xidi vooral van het branden van kalk leefde, stelden sommige dorpelingen voor de boog in de oven te stoppen. De meerderheid van het dorp weigerde.
Hoogtepunten
- Enige paifang van Xidi — Een Ming-boog uit 1578, de enige van het dorp die met keizerlijke toestemming werd opgericht
- 12,3 meter blauwe steen van Yixian — Drie doorgangen, vier zuilen en vijf dakjes in donker marmer uit de streek
- Twee zijden, twee ambten — ‘Jiaozhou Cishi’ aan de westkant, ‘Jingfan Shouxiang’ aan de oostkant en het zegel ‘Enrong’ bovenaan
- Vijf leeuwen met een geborduurde bal — Doorbroken steenwerk met feniksen, qilin, kraanvogels, herten en de Acht Onsterfelijken
- Zoumalou-toren en Wugeng-brug — Decor van een van de Acht Gezichten van Xidi
Bij de ingang van Xidi, naast het meer waar de beken die door het dorp lopen samenkomen, tekent een massa donkere steen zich af tegen de witte muren van de huizen. Het is de Gedenkboog van Hu Wenguang, in het dorp bekend als Hu Wenguang Cishi Paifang: een erepoort uit 1578, de enige die Xidi bewaart en de enige die met toestemming van de troon werd opgericht. Wat erin gegraveerd staat is geen gebed of gedicht, maar de staat van dienst van een ambtenaar van de Hu-clan.
De geschiedenis van de Gedenkboog van Hu Wenguang begint in het zesde jaar van de Wanli-periode, toen het Ming-hof met dit voorrecht de ambtelijke loopbaan van een zoon van het dorp beloonde. De architectuur bootst het houtwerk van timmerlieden na in steen, en het beeldhouwwerk vormt een klein bestiarium van leeuwen, feniksen, qilin, kraanvogels en herten. Om te weten wat er te zien is bij de Gedenkboog van Hu Wenguang moet hij verdieping voor verdieping en zijde voor zijde worden gelezen, en dat is wat de audiogids voorstelt in vier haltes, van het plein voor de boog tot de Zoumalou-toren en de Wugeng-brug.
De clan die voor deze eer betaalde, komt nog altijd samen in de Jing’ai-zaal, zijn grote voorouderlijke tempel, en de koopman die naast de boog de Zoumalou-toren liet bouwen, bekostigde ook de Zhuimu-zaal in de Dalu-straat.
Twaalf meter zwarte steen met keizerlijke toestemming
Gedenkboog van Hu Wenguang
Samenvatting van deze stop
Vanaf het plein dwingt de boog meteen ontzag af: 12,3 meter hoog, 9,95 meter breed, drie doorgangen, vier zuilen en vijf dakjes. Alles is uitgehouwen in ‘blauwe steen van Yixian’, een donkere marmersoort uit de streek die contrasteert met het wit van de Huizhou-architectuur. Xidi bewaart 155 oude Ming- en Qing-huizen en drie clanzalen, maar slechts één paifang: deze. Het is ook het punt waar het bezoek aan het dorp begint.
De oorsprong was geen plaatselijke gril. In 1578 verleende het Ming-hof aan Hu Wenguang, prefect van Jiaozhou, het recht om in zijn geboortedorp een verdienstenboog op te richten. Volgens de overlevering keerde de ambtenaar terug met het edict maar zonder geld voor het werk, en waren het de leden van de Hu-clan die het met vrijwillige giften bekostigden. De bronnen zijn het niet helemaal eens: sommige beschrijven een boog die op keizerlijk bevel werd gebouwd, andere stellen dat de keizer alleen toestemming gaf. Voor de steen legt de vertelling uit wat het voor een heel dorp betekende om de eer van een van de zijnen op zich te nemen.
Twee zijden, twee ambten en de keizerlijke gunst
Inscripties Jiaozhou Cishi en Jingfan Shouxiang
Samenvatting van deze stop
De boog heeft twee zijden met twee verschillende titels. Op de tweede verdieping verkondigt de westzijde ‘Jiaozhou Cishi’, prefect van Jiaozhou; de oostzijde ‘Jingfan Shouxiang’, eerste minister van het vorstendom Jing. Hoger, op de middenas van de derde verdieping, vatten twee karakters de rest samen: ‘Enrong’, ‘keizerlijke gunst’, het zegel dat de door de troon goedgekeurde werken onderscheidde.
Achter die inscripties zit een vrij concreet leven. Hu Wenguang, achttiende generatie van het geslacht Mingjing Hu, was magistraat van Wanzai in Jiangxi, prefect van Jiaozhou in Shandong en hoofdsecretaris van het vorstelijk huis van Jingzhou in Hubei, het ambt dat de titel op de oostzijde verklaart. In die functies deed hij achterstallige rechtszaken af, stichtte hij scholen, bouwde hij graanschuren en verdreef hij piraten. De bronnen verschillen over de duur van de beloonde loopbaan, die sommige op 23 jaar stellen en andere op 32. In Xidi gaat nog altijd een volksliedje rond dat ‘prefect Wenguang’ prijst omdat hij de wokou het hoofd bood, en de audiogids vertelt bij deze zijde van de boog waarom het dorp hem niet is vergeten.
Het steenwerk dat kalk had kunnen worden
Leeuwen en doorbroken steenwerk
Samenvatting van deze stop
Aan de voet van de middelste zuilen wordt duidelijk hoezeer de steenhouwers als timmerlieden dachten. Consoles, steunstukken, stenen leeuwen en nokversieringen zijn met verborgen pennen verbonden, alsof het houten delen waren. Twee paar leeuwen die ondersteboven liggen dienen als steunbeer, de uiterste zuilen rusten op trommelvormige stenen en drie paar drakenvissen kronen het silhouet. Op de middelste balk van de eerste verdieping spelen vijf leeuwen met een geborduurde bal tussen feniksen, qilin, kraanvogels en sikaherten. De doorbroken zijschermen, met zulk fijn rankwerk dat het breekbaar lijkt, vervolledigen een programma met tijgers, luipaarden, burgerlijke en militaire ambtenaren en de Acht Onsterfelijken.
Die fijnheid kende haar gevaarlijke moment. Tijdens de Culturele Revolutie, tussen de jaren zestig en zeventig, verloor Xidi veel bouwwerken en poorten. Volgens wat in het dorp wordt verteld, dat toen vooral van het branden van kalk leefde, stelden sommige dorpelingen voor de boog te verbranden: het was steen, en gebrande steen geeft kalk. De meerderheid weigerde, hoewel overleven moeilijk was. In december 1984 werd een restauratie onder leiding van het bureau voor cultureel erfgoed van het district Yi afgerond, en in 2016 kwam de boog in een nieuw herstelprogramma samen met zeven andere beschermde gebouwen van Xidi. Tussen de leeuwen keert de vertelling terug naar die jaren waarin het monument een haar na in de oven belandde.
Een toren voor een schoonvader en Hui-inkt
Zoumalou-toren en Wugeng-brug
Samenvatting van deze stop
Naast de boog verrijst de Zoumalou-toren, ook Lingyun-paviljoen genoemd: twee verdiepingen witte muur en opgebogen daken. Hij werd in 1787 gebouwd in opdracht van Hu Guansan, een van de zes rijkste mannen van Jiangnan, en volgens de overlevering haastig neergezet om zijn schoonvader, de hoge minister Cao Zhenyong, te ontvangen. De huidige toren is een reconstructie op de oorspronkelijke plattegrond, en de bronnen zijn het niet eens over zijn verband met de oude Zaal van de Zeven Wijzen. Vandaag biedt hij plaats aan huangmei-opera en theeceremonie. Eronder stroomt de Westelijke beek onder de stenen eenboogsbrug van Wugeng door, decor van ‘de nachtelijke maan op de Wu-brug’, een van de Acht Gezichten van Xidi.
Het plein leeft nog om een andere reden. In een werkplaats naast de boog proberen bezoekers Hui-inkt te maken, de inktstaaf uit het oude Huizhou, waarvan de techniek op de eerste nationale Chinese lijst van immaterieel erfgoed staat. Rond het middaguur vormt zich een rij, en de laatste stap is de staaf vergulden met een streek die ‘licht, precies en vast’ moet zijn. Aan de voet van een boog die een geletterde ambtenaar eert, maken mensen de inkt waarmee mannen als hij schreven, en hier sluit de audiogids de route af.
