Hui-huis van een prefect
Audiogids Dafudi-herenhuis
Een prefect liet de hoek van zijn eigen huis afsnijden om de dragers te laten passeren en graveerde boven de deur ‘denk eraan een stap terug te doen’. Die halve meter die aan de straat werd afgestaan, leert Xidi nog altijd vrede te sluiten.
- 30 min audio
- Hui-architectuur
Het Dafudi-herenhuis is een Hui-huis van de familie Hu, gebouwd in 1691, jaar 30 van de Kangxi-periode, volgens het beschrijvende overzicht van het dorp, en verbonden met de ambtenaar van de vierde rang Hu Wenzhao, prefect van Kaifeng en drager van de eretitel chaolie dafu. Het staat midden in het handelsdeel van Xidi, het dorp dat samen met Hongcun op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat, en verenigt op enkele meters een poort van gesneden baksteen, een paviljoen dat boven de steeg uitsteekt, een lichthof omringd door traliewerk en een vleugel met marmeren zuilen, een zeldzaamheid onder de huizen van het dorp.
Zijn faam komt niet van luxe, maar van een afstand: de hoek van het huis werd afgesneden en een deel van de gevel week een halve meter terug, zodat venters, karren en dragers met draagstok konden passeren. Boven de deur bleef de les geschreven, ‘Zuo tui yi bu xiang’, en de plaquette van het paviljoen gaf heel Xidi zijn motto, ‘een thuis in de Bron van de Perzikbloesems’. De romantische legende die dat paviljoen nu omgeeft, lijkt daarentegen door het toneel te zijn geschreven.
Hoogtepunten
- Afgesneden hoek — De afgeschuinde hoek die een prefect aan de dragers afstond en die bezoekers met de handen aanraken
- Plaquette ‘Zuo tui yi bu xiang’ — Vijf stenen karakters die vragen te denken aan een stap terug
- Uitkijkpaviljoen — De plaquettes die Xidi zijn motto en de faam van de geborduurde bal gaven
- Lichthof — Pruimenbloesem-op-ijs-traliewerk en ondersteboven geplaatste leeuwen in de hoge galerij
- Guifuting — Vleugel uit 1830 met marmeren zuilen, nu bemiddelingswerkplaats van het dorp
In de steegjes van Xidi staan de huizen van de kooplieden muur aan muur, en elke handbreedte straat telt. Het Dafudi-herenhuis is juist beroemd om het tegendeel: om een handbreedte die zijn eigenaar teruggaf. Boven de poort kondigen drie karakters in gesneden baksteen, ‘大夫第’, de woning aan van een man met een titel; op de hoek vertelt een met opzet afgesneden schuine kant dat diezelfde man besloot opzij te gaan.
De geschiedenis van het Dafudi-herenhuis draait om Hu Wenzhao, ambtenaar van de vierde rang, prefect van Kaifeng en drager van de eretitel chaolie dafu. Het overzicht van het dorp dateert het huis in 1691, jaar 30 van de Kangxi-periode, en plaatst in de Daoguang-periode (1821-1850) de verbouwing waarbij de hoek werd afgesneden en het uitkijkpaviljoen boven de straat werd gebouwd. De data zijn niet onomstreden: een reisverhaal maakt het paviljoen even oud als het huis, een commerciële gids verplaatst het hele herenhuis naar de negentiende eeuw, en niet alle bronnen zijn het erover eens dat dit het voorouderlijk huis van Hu Wenzhao was, want de officiële website van Xidi wijst die rol toe aan andere woningen van de familie. Begin 2020 restaureerde het district Yi het met respect voor het oude.
Om te weten wat er te zien is in het Dafudi-herenhuis en zijn architectuur te begrijpen, van de afgesneden muur tot de lichthof en de vleugel met marmeren zuilen, loopt de audiogids in vier haltes door het huis en volgt de draad van een minimaal gebaar dat het motto van een heel dorp werd.
Als hier vandaag tussen buren wordt bemiddeld, was de Jing’ai-zaal de plek waar de Hu-clan recht sprak over de zijnen; en in de Dalu-straat toont de Zhuimu-zaal het fortuin van een andere Hu, de koopman Hu Guansan.
De hoek die de prefect liet afsnijden
Afgesneden hoek
Samenvatting van deze stop
Het eerste punt van het bezoek ligt buiten, in de steeg. Het huis lag midden in het handelsdeel, waar venters met karren en lasten op de schouder langskwamen, en bij de verbouwing van de Daoguang-periode liet de eigenaar de hoek van de hoofdwoning afsnijden en een deel van de gevel een halve meter terugzetten zodat de karren en de dragers met draagstok konden doorlopen. De versies komen in de details niet overeen: sommige spreken van de afgesneden hoek en van de muur van de zijdeur die een halve meter werd teruggezet; andere van een afgeronde hoek en van het hoge paviljoen dat diezelfde afstand terugwijkt. Wat nog te zien is, is de afgeschuinde hoek in de muur, en bezoekers blijven ervoor staan en raken hem met beide handen aan.
Erboven steekt het uitspringende paviljoen uit, en daarmee een ander, meer omstreden verhaal. Het werd gebouwd als uitkijkpunt om de bergen en de straat te overzien, gebruikmakend van een opening naast de hoofdwoning. De faam van ‘borduurtoren’, vanwaar de dochters van het huis de geborduurde bal naar hun vrijers wierpen, is er de laatste tijd aan blijven kleven door de gelijkenis met scènes uit opera’s van de tijd, en het dorp heeft haar naar het toneel gebracht: hier is het werpen van de bal opgevoerd en het paviljoen diende als hoofdpodium van het geborduurde-balfeest van Huangshan. De vertelling op de hoek scheidt de beleefdheid van de muur, die geschiedenis is, van de legende die het toneel heeft gefabriceerd.
Vijf stenen karakters onder het paviljoen
Plaquette ‘Zuo tui yi bu xiang’
Samenvatting van deze stop
Onder het uitkijkpaviljoen, Guanjinglou genoemd, is in de latei van de deur een stenen plaquette ingemetseld met vijf karakters: ‘Zuo tui yi bu xiang’, ‘denk eraan een stap terug te doen’. Het is de boodschap van Hu Wenzhao aan zijn nakomelingen, de gedachte dat een stap terug de hemel opent en drie delen toegeven rust brengt, en het is de geschreven verklaring van de afgesneden hoek een paar stappen verderop.
Aan de dakrand hangen nog twee plaquettes. Op de ene staat ‘Taohuayuan li renjia’, ‘een thuis in de Bron van de Perzikbloesems’, en daaruit komt het motto waarmee heel Xidi zich vandaag presenteert; de volkse toeschrijving kent haar toe aan de Qing-kalligraaf Wang Shidao uit Yi, ook geschreven Wang Endao, in kanselarijschrift. De lokale gewoonte nodigt uit er twee details in te zoeken: een met opzet verplaatste punt in het karakter ‘bron’ om de vorm in evenwicht te brengen, en een karakter ‘mens’ dat lijkt op een jongen die zich buigt met uitgestrekte armen om de bal van het jonkvrouwtje op te vangen.
De andere zijde draagt de karakters ‘Shan shi’, ‘bergbloemen als een markt’, van de hand van Zhu Shilu. Volgens de legende bleef na een grote brand in de hoofdstraat van Xiuning alleen een winkel overeind waarvan hij het uithangbord had geschreven, en betaalden sindsdien sommigen enorme sommen voor zijn kalligrafie om ongeluk af te wenden. In een dorp van dicht op elkaar staande houten huizen vraagt de audiogids zich af of deze plaquette uit schoonheid of als amulet werd opgehangen.
Ondersteboven geplaatste leeuwen boven de lichthof
Lichthof met pruimenbloesem-traliewerk
Samenvatting van deze stop
Binnen opent het halfduister van het hout zich naar een rechthoek hemel: de lichthof of tianjing. De hoofdzaal draagt de plaquette ‘Daya Tang’, hoewel een recente kroniek beweert dat de restauratie van 2020 haar haar oude naam ‘Jiusi Tang’ teruggaf. Op de tafel verschijnen de vaas en de spiegel, waarvan de Chinese namen, ping en jing, ‘vrede’ oproepen.
De traliepanelen rond de lichthof zijn gesneden met bloeiende pruimentakken op gebarsten ijs, een toespeling op de ‘tien jaar koud raam’ die studie vroeg om ambtenaar te worden. Op de verdieping loopt een gebogen balustrade, de meirenkao of ‘leuning van de schonen’, rond de hele lichthof, en de consoles zijn ondersteboven geplaatste leeuwen, embleem van rang en macht. De vertelling in de zaal tekent het portret van de man die een halve meter aan de straat afstond: een ambtenaar van rang die zijn huis vulde met toespelingen op studie en symbolen van macht.
Marmeren zuilen om vrede te sluiten
Guifuting
Samenvatting van deze stop
De route eindigt bij de Guifuting, een zijvleugel van drie traveeën en twee verdiepingen, gebouwd in 1830, jaar 10 van de Daoguang-periode, waarvan de naam de geur van de osmanthus oproept die haar patio vult. Het is een hoge, lichte zaal met twee marmeren zuilen, een zeldzaamheid onder de huizen van Xidi.
Na de restauratie van 2020 kreeg de hoofdzaal vier spreukenparen die de zin van ‘Zuo tui yi bu xiang’ uitleggen, en de Guifuting functioneert nu als bemiddelingswerkplaats van de gemeente Xidi met diezelfde naam. Haar methode past in zes karakters: luisteren, redeneren, overtuigen, op anderen steunen, toegeven en verzoenen. De audiogids sluit hier de cirkel die de hoek van de steeg opende en toont hoe de stap terug van een prefect nog altijd werkt onder de buren van vandaag.
