Sculpturenpark
Audiogids Vigeland-park (Vigelandsparken)
Het grootste sculpturenpark ter wereld dat door één kunstenaar is gemaakt, telt meer dan tweehonderd menselijke figuren in brons en graniet. Gustav Vigeland beeldde daarin de hele levenscyclus uit, van pasgeborene tot skelet.
- 55 min audio
- Gratis en altijd open
Vigelandsparken ligt binnen het Frognerpark van Oslo en verzamelt meer dan 200 sculpturen van Gustav Vigeland (1869–1943), tot 212 volgens de telling van de installatie, met meer dan 600 afzonderlijke figuren in brons, graniet en smeedijzer. De beeldhouwer ontwierp ook de aanleg van het park, de hekken en de lantaarns. Wat te zien is in het Vigeland-park begint bij het begrijpen van de orde: een monumentale as van zo'n 850 meter, van oost naar west, die de Hoofdpoort, de Brug, de Fontein, het Monolietplateau en het Levenswiel aaneenrijgt.
De geschiedenis van het park komt voort uit een conflict. In 1921 besloot de gemeente Oslo het huis af te breken waar Vigeland woonde om er een bibliotheek te bouwen en, na een lange rechtszaak, bouwde de stad hem een nieuw atelier met woning in ruil voor de schenking van zijn hele toekomstige werk. Dat gebouw is nu het Vigeland-museum. In het park zijn geen goden, helden of mythologische of religieuze motieven: alleen mannen, vrouwen en kinderen in de levensfasen en de emoties die daarbij horen.
Hoogtepunten
- Meer dan 200 sculpturen van één maker, met meer dan 600 afzonderlijke figuren
- De Brug van 100 meter met 58 bronzen figuren en de Boze jongen
- De Fontein van de zes reuzen op 1.800 vierkante meter mozaïek
- De Monoliet: 14,12 meter graniet met 121 verstrengelde figuren
- Het Levenswiel, afsluiting van de as en symbool van eeuwigheid
De geschiedenis van het Vigeland-park in Oslo is die van een obsessie met stadsmaten. Gustav Vigeland ontwierp persoonlijk elk van de ruim 200 sculpturen van het geheel, en ook de aanleg zelf, de hekken en de lantaarns. Het resultaat is de grootste sculpturencollectie ter wereld die door één kunstenaar is gemaakt, een rechte route van zo’n 850 meter door het Frognerpark. De toegang is gratis, het park is alle dagen van het jaar op elk uur open en trekt jaarlijks tussen een en twee miljoen bezoekers, waarmee het de meest bezochte gratis attractie van Oslo is. De volledige ervaring, met de verhalen van elke figuur, is te beleven door het park met de audiogids te doorlopen. Vigeland en Munch zijn de twee grote Noorse kunstenaars, en het werk van de laatste is te vinden in het Munch-museum. Ten westen van de stad ligt bovendien de Holmenkollen-schans, en het Koninklijk Paleis ligt op de weg naar Frogner.
Het hek waar een heel leven begint
Vigelandsparken
Samenvatting van deze stop
De Hoofdpoort, van smeedijzer en graniet, markeert het begin van de as. Ze bestaat uit vijf grote hekken, twee voetgangerspoortjes en twee wachthuisjes met koperen daken, en het ontwerp dateert van 1926, al werd ze pas in 1942 opgetrokken. Vanaf de poort opent zich het rechte perspectief van het hele geheel.
Wie de poort passeert, meet zich met de schaal van het project: bijna achthonderd meter voor je en het volledige werk van één man. De as rijgt in een rechte lijn de Brug, de Fontein, het Monolietplateau en, helemaal achteraan, het Levenswiel aaneen.
Achter die schaal schuilt een ongewone overeenkomst. In 1921 wilde de stad het huis van de beeldhouwer afbreken, en het geschil eindigde met een nieuw atelier met woning, sinds 1924 in gebruik, in ruil voor al zijn toekomstige werk. De audiogids bewaart voor dit punt de details van die afspraak.
De boze jongen en zijn gouden hand
Sinnataggen
Samenvatting van deze stop
De Brug, 100 meter lang en 15 meter breed, verbindt de poort met de Fontein. Ze rijgt 58 bronzen sculpturen aaneen die kinderen, vrouwen en mannen van alle leeftijden tonen, in alledaagse en emotionele scènes die een voor een worden doorlopen. De ruim 200 figuren van het park beelden uitsluitend mensen uit, zonder mythologische of religieuze motieven.
In het middendeel staat de beroemdste sculptuur van het park: de Sinnataggen of ‘Boze jongen’, een naakt bronzen beeld van ongeveer een meter hoog dat met gebalde vuisten stampvoet. Hij werd in 1940 op de Brug geplaatst en is een soort mascotte van Oslo geworden.
Zijn linkerhand glanst, gepolijst door het aanraken van bezoekers die hem jarenlang voor foto’s hebben vastgepakt. Dat voortdurende contact voorkomt de natuurlijke oxidatie van het brons en baarde de conservatoren zorgen: in juni 2013 bedekten ze zijn hand met een donkere vloeistof, zodat hij niet meer zou glanzen en handen zou aantrekken. De paradox van een woedende figuur die een voorwerp van genegenheid is geworden, wordt in de audiogids afgerond.
Zes reuzen dragen het hele leven
Fontenen
Samenvatting van deze stop
De bronzen Fontein wordt gedragen door zes reuzen die een enorme schaal omhoog houden waaruit een watergordijn valt. Ze wordt omringd door twintig boomgroepen die de levensfasen vertellen, van kindertijd tot ouderdom en dood, en zestig bronzen reliëfs, alles op een mozaïek van wit en zwart graniet van 1.800 vierkante meter, getekend als een doorlopend labyrint.
Op dit punt ligt het hele programma van het park open. En het verbergt een wending: Vigeland bedacht haar omstreeks 1906 voor het Eidsvollsplein, tegenover het Noorse parlement, en het werk groeide bijna twee decennia. In 1919 kwam de hoge granieten zuil erbij en in 1924 besloot de stad haar naar het Frognerpark te brengen, waar ze uiteindelijk de kiem van het hele geheel werd.
Veertien jaar achter een houten schutting
Monolitten
Samenvatting van deze stop
De Monoliet verheft zich op het hoogste punt van het park, op een getrapt plateau omringd door 36 granieten figurengroepen die, een voor een, de cycli van het menselijk leven voorstellen. Het is een zuil van 14,12 meter, gebeeldhouwd met 121 verstrengelde menselijke figuren die naar de top klimmen, bekroond door kinderen. Sommige bronnen komen op zo’n 17 meter wanneer ze haar vanaf de grond met haar sokkel meten.
Ze werd uitgehouwen uit één enkel blok graniet uit de Iddefjord, waaraan ze haar naam dankt. Het blok kwam in 1927 in het park aan en het beeldhouwen, begonnen in 1929, hield drie steenhouwers veertien jaar bezig, tot 1943. Al die tijd bleef het werk verborgen achter een houten schutting.
Het werd aan het publiek onthuld met Kerstmis 1944, met Noorwegen onder Duitse bezetting. Vigeland was in maart 1943 gestorven en zag zijn hoofdwerk nooit onthuld worden. De namen van de steenhouwers en de rest van de episode vertelt de audiogids op het plateau zelf.
Het wiel dat blijft draaien
Livshjulet
Samenvatting van deze stop
Het Levenswiel (Livshjulet) bevindt zich aan het westelijke uiteinde van de as. Het is een bronzen krans van verstrengelde mannen, vrouwen en kinderen die, als symbool van eeuwigheid, het thema van het hele park samenvat: de levenscyclus van geboorte tot dood. Vigeland modelleerde het in 1933–34 en het werd in 1949 geplaatst.
De ring sluit de route rond met het beeld van het leven als een eindeloze draai. Na de wandeling langs de as laat dit punt het idee achter dat al die menigte lichamen voortkwam uit de obsessie van één man, en dat het park, op elk uur en kosteloos open, beschikbaar blijft om het helemaal met de audiogids te doorlopen.
