Televisietoren
Audiogids Oriental Pearl Tower (Dongfang Mingzhu)
Een televisietoren van 468 meter die bestaat omdat Shanghai slecht tv-ontvangst had: neergezet op een aantal pakhuizen aan de punt van Lujiazui, betaald met de eerste lening van Chinese banken in Pudong en het eerste herkenningspunt van het nieuwe district tegenover de Bund.
- 90 min audio
- Icoon van Pudong
De toren werd in 1983 voorgesteld door het Radiobureau van Shanghai en ontworpen door hoofdingenieur Jiang Huancheng, en na 27 maanden bouwen, 105 dagen eerder dan gepland, in december 1993 bekroond. Op 18 november 1994 begon de commerciële exploitatie en sinds 1 mei 1995 zendt hij 5 televisiekanalen en 5 fm-radiokanalen uit met een bereik van zo'n 80 kilometer, dat heel Shanghai bestrijkt. Drie schuine poten dragen elf bollen van staalgaas, en een antennemast van 110 meter, in 11 dagen omhooggehesen, brengt hem op 468 meter. Van 1994 tot 2007 was hij het hoogste bouwwerk van China.
Zijn oorsprong is bijna huiselijk: in de jaren tachtig blokkeerden de nieuwe wolkenkrabbers het signaal van de oude televisietoren, en sommige gezinnen maakten buitenantennes van blikjes Coca-Cola en Sprite. De financiering was een daad van geloof: de banken berekenden de terugbetaling van de lening met toegangskaartjes van 5, 8 of 12 yuan, en bijna niemand geloofde dat het publiek 12 zou willen betalen. De schuld werd vervroegd afgelost, rond het jaar 2000, en in 2020 kostte een kaartje tussen 120 en 220 yuan.
Hoogtepunten
- Drie schuine poten — pijlers van 108 meter en 7 meter doorsnede die de onderste bol dragen
- Elf stalen bollen — vijf bollen van 12 meter met hotelkamers tussen 118 en 210 meter hoogte
- Glazen loopbrug — transparante vloer op 259 meter tegenover de Jin Mao, het SWFC en de Shanghai Tower
- Ruimtemodule — de bol van 16 meter bovenop de schacht, het hoogste uitzichtpunt van de toren
- Wassenbeeldenmuseum van het oude Shanghai — meer dan duizend stukken en meer dan honderd figuren tot 1949
Aan de punt van Lujiazui, waar de Huangpu naar het oosten buigt, recht tegenover de Bund, verheft zich de Oriental Pearl Tower (东方明珠广播电视塔, Dongfang Mingzhu). Het is een radio- en televisietoren van 468 meter, gebouwd tussen 1991 en 1994, gedragen door drie schuine poten en doorrijgd met elf bollen van staalgaas. Van 1994 tot 2007 was hij het hoogste bouwwerk van China, tot de buur Shanghai World Financial Center hem overtrof, en het eerste herkenningspunt van het nieuwe district Pudong op een oever die tot dan toe alleen pakhuizen had.
De geschiedenis van de Oriental Pearl Tower begint met een antenneprobleem. Op 25 augustus 1983 stelde het Radiobureau van Shanghai een nieuwe toren voor, omdat de wolkenkrabbers het signaal van de oude blokkeerden; het terrein werd in 1985 vastgelegd en het ontwerp kwam voort uit een prijsvraag met 12 voorstellen. Toen Canada in 1989 een zachte lening van 50 miljoen dollar introk, werd het werk betaald met een lening van 44 Chinese financiële instellingen. De constructie van 350 meter werd in december 1993 bekroond, de antennemast van 110 meter en 450 ton stond op 1 mei 1994 op zijn plaats en de toren begon de commerciële exploitatie op 18 november 1994.
Zijn architectuur werd door hoofdingenieur Jiang Huancheng samengevat in een formule: ‘drie poten, een kom en een paraplu’. De toren wordt ook geassocieerd met de dichtregel ‘grote en kleine parels vallen op een jaden schaal’, uit het gedicht ‘Pipa xing’ van Bai Juyi, vaak voorgesteld als bron van het ontwerp; een andere versie schrijft het eerste gebruik van dat beeld toe aan de juryleden Feng Jizhong en Wu Liangyong, en het auteurschap blijft omstreden. Wat niet omstreden is, is het silhouet: drie verticale schachten met de liften erin, een grote onderste bol van 50 meter doorsnede, een bovenste met uitkijkpunten boven de 250 meter en, bovenop de schacht, de kleine Ruimtemodule, het hoogste waarnemingspunt van de toren, boven de 350 meter.
De toren heeft bovendien een eigen leven. Sinds 1 januari 1996 vertrekt elke nieuwjaarsdag om 9 uur vanaf zijn plein een trappenloop, georganiseerd door het Sportbureau van Shanghai. En in de zomer van 2025 werd hij een meme: de Chinese sociale media stonden vol met door kunstmatige intelligentie gemaakte beelden waarin de Pearl een ‘verdedigingstoren’ uit een videospel was die laserstralen afvuurde op wie er met een beker Mixue liep, de keten van goedkope melkthee. De toren zelf ging op zijn officiële account met de grap mee: ‘Ik hou het niet langer verborgen, ik ben wel een verdedigingstoren.’
Om te weten wat er te zien is bij de Oriental Pearl Tower loopt de audiogids je er in vier haltes en 90 minuten doorheen: het plein aan zijn voet, de ruimte onder de schuine poten, de glazen loopbrug op 259 meter en de zaal over de stadsgeschiedenis in de basis. De rode draad is één: de meest gefotografeerde toren van Pudong ontstond niet uit een futuristische gril, maar als antwoord op een stad die slecht televisie kon kijken.
Tegenover de toren, aan de andere oever van de Huangpu, staat de Bund op een rij; aan diezelfde oever liggen de Yu-tuin, in de oude Chinese stad, en, verder naar het noorden, in Hongkou, het Joods Vluchtelingenmuseum van Shanghai.
Blikken antennes en pakhuizen aan de rivier
Oriental Pearl Tower
Samenvatting van deze stop
Het plein aan de voet van de toren opent de route, met de toren erboven en de Bund aan de overkant van de rivier. Zijn oorsprong is huiselijker dan het silhouet doet vermoeden: in de jaren tachtig blokkeerden de nieuwe wolkenkrabbers van meer dan 100 meter het signaal van de oude televisietoren van 210 meter aan West Nanjing Road. Zelfs in de buurt van Nanyang Road, twee haltes van die toren, maakten gezinnen buitenantennes van rode blikjes Coca-Cola en groene Sprite.
Op 25 augustus 1983 stelde het Radiobureau van Shanghai een nieuwe toren voor. Zijn directeur, Zou Fanyang, zocht grond in Lujiazui, waar toen alleen een paar pakhuizen stonden aan de punt van de bocht, en in juni 1985 legde vergunning 219 van de Planningscommissie het terrein vast op de voormalige pakhuizen voor textielgrondstoffen en voor de Marine.
De vorm ontbrak nog. In mei 1988 presenteerden drie ontwerpinstituten 12 ontwerpen en in de finale kwamen drie voorstellen met heel verschillende namen: ‘Eeuwigheid’, ‘Vliegende schotel’ en ‘Oosterse Parel’, dit laatste van het Architectonisch Ontwerpinstituut van Oost-China. De uiteindelijke keuze werd gemaakt door een uitgebreide vergadering van het gemeentelijk partijcomité. Op het plein begint de audiogids met het verhaal hoe een oever met pakhuizen werd bekroond met een parel en niet met een vliegende schotel.
Drie poten, een kom en een paraplu
Schuine poten van de toren
Samenvatting van deze stop
Onder de poten verandert de schaal. Drie betonnen pijlers van 108 meter en 7 meter doorsnede komen diagonaal uit de grond en dragen de grote onderste bol, van 50 meter doorsnede; langs de as van de toren stijgen drie verticale schachten van 9 meter met de liften erin. Hoofdingenieur Jiang Huancheng wilde breken met het model van de ‘schoorsteen met een stokje gekonfijte vruchten’ en beschreef zijn ontwerp als ‘drie poten, een kom en een paraplu’.
Het silhouet heeft meer berekening dan het lijkt. Het ontwerp werd tweemaal aangepast voordat het werd gebouwd: de onderste bol ging van 58 naar 68 meter boven de grond zodat de stam hoger leek, en de kleine bol op de top groeide van 13,8 naar 16 meter doorsnede om met de twee grote te harmoniëren. Tussen die twee grote zijn vijf bollen van 12 meter getrapt gerangschikt die, tussen 118 en 210 meter, hotelkamers verbergen.
Als je met je blik tot aan de naald gaat, verschijnt de duisterste episode van de toren. Volgens de gedocumenteerde overlevering trof in de vroege ochtend van 13 april 2010, met Shanghai onder een storm van regen en wind, een bliksemschicht rond 2:20 uur het hoogste deel en stak de brand aan naast de grote antenne. De brandweer had de vlammen in minder dan een uur onder controle, zonder slachtoffers of schade aan de constructie, en noch de uitzendingen noch de bezoeken werden onderbroken. Er waren minder dan drie weken te gaan tot de Wereldtentoonstelling van 2010. Onder de poten reconstrueert de vertelling de nacht waarin de toren brandde als een kaars.
Twaalf yuan en drie reusachtige buren
Glazen loopbrug op 259 meter
Samenvatting van deze stop
Op 259 meter wordt de vloer transparant. De glazen loopbrug loopt rond de bovenste bol, met het hoofduitkijkpunt op 263 meter en het draaiende restaurant op 267. De bouw begon in oktober 2008 en opende op 1 mei 2009, toen de toren niet meer de hoogste van China was: dat was hij van 1994 tot 2007, toen het Shanghai World Financial Center hem overtrof. Van hieruit zie je Jin Mao, het SWFC en de Shanghai Tower op een rij, drie wolkenkrabbers van meer dan 420 meter.
Deze hoogte kende een opmerkelijke financiering. In 1989 trok Canada een zachte lening van 50 miljoen dollar in, en de toren kwam tot stand met een gesyndiceerde lening van 44 Chinese financiële instellingen, getekend op 10 april 1991 in het Yinhe-hotel: de eerste van de ontwikkeling van Pudong en de eerste van het land in deviezen en yuan uitsluitend met Chinese banken. De banken berekenden de terugbetaling met toegangskaartjes van 5, 8 of 12 yuan, en bijna niemand geloofde dat het publiek 12 zou willen betalen. De schuld werd vervroegd afgelost, rond het jaar 2000.
Vanaf de top gaat ook een volkse lezing van het landschap rond. De legende wil dat de Yangpu-brug in het noordoosten en de Nanpu-brug in het zuidwesten, de twee grote bruggen van de binnenring over de Huangpu, twee draken zijn die om een parel strijden: de toren zelf, in het oude Chinese motief van de ‘twee draken die met een parel spelen’. Het is geen verklaarde bedoeling van de ontwerpers, maar een beeld dat de inwoners van Shanghai op het geheel toepassen. Boven het glas tekent de audiogids die kaart van draken, banken en wolkenkrabbers.
Het oude Shanghai in was onder de nieuwe toren
Zaal over de stadsgeschiedenis van Shanghai
Samenvatting van deze stop
De route eindigt terug aan de basis, in de Tentoonstellingszaal over de Stadsgeschiedenis van Shanghai, bekend als het ‘wassenbeeldenmuseum van het oude Shanghai’. Het verzamelt meer dan duizend stukken en meer dan honderd wassen figuren die de stad doorlopen vanaf het eind van de Yuan en het begin van de Ming tot 1949: de oude stad, de geopende haven en de tijd van de concessies.
Het contrast is groot: het Shanghai van vóór 1949, nagebouwd aan de voet van het symbool van de nieuwe stad. Op 29 september 2024 ontving de toren zijn honderdmiljoenste bezoeker, de Duitser Peter Baur, een gepensioneerd natuurkundeleraar van 66, op zijn eerste bezoek aan Shanghai en op de dag van zijn 35e huwelijksverjaardag.
Die dagen vatte een Franse toeriste die zo’n dertig jaar eerder naar China was gereisd de verandering van de oever samen in één zin: ‘Toen was er, als je vanaf de Bund naar Pudong keek, alleen de Oriental Pearl’. Tussen de wassen figuren verbindt de laatste halte van de audiogids de stad die was met de oever die daarna kwam.
