Werk van László Hudec
Audiogids Wukang Mansion (Wukang Dalou)
Een blok van acht verdiepingen, ingeklemd in een wig van slechts 30 graden in de voormalige Franse Concessie, dat vanuit het westen gezien lijkt op een schip dat door de golven snijdt: huis van buitenlandse managers, van Chinese filmsterren en, tijdens de Culturele Revolutie, de ‘Duikplank’.
- 30 min audio
- Franse Concessie
Het werd ontwikkeld door China Jianye Real Estate, dat in 1924 een driehoekig perceel kocht op het kruispunt van de huidige Huaihai Road en Wukang Road, met een hoek van 30 graden. László Hudec, die uit een krijgsgevangenenkamp in Siberië was ontsnapt door van een trein te springen, tekende het voor het Amerikaanse bureau R. A. Curry met Parijse hoekgebouwen als referentie. Het werd geopend als Normandie Apartments: 63 woningen voor hogere westerse medewerkers, acht verdiepingen gewapend beton en het eerste appartementengebouw met buitengalerij van Shanghai.
Het schip kreeg met elke tijd andere passagiers. Kung Ling-wei, dochter van bankier H. H. Kung, kocht het in 1942; vanaf 1953 was het volkshuisvesting, met bewoners als Zhao Dan, Wang Renmei of Sun Daolin; tijdens de Culturele Revolutie noemden de Rode Gardes het Anti-revisionistische Toren en de bewoners ‘de Duikplank’. Tegenwoordig is het, gerestaureerd en zonder de wirwar van kabels die het kruispunt bedekte, de meest gefotografeerde hoek van de stad, en in 2020 was het complex nog steeds het huis van 143 huishoudens.
Hoogtepunten
- De boeg — De scherpe kant van een perceel van 30 graden dat vanuit het westen lijkt op een schip dat door de golven snijdt
- Gevel in drie banden — Imitatiesteen, geelbruine baksteen en doorlopende balkons op de 3e en 8e verdieping
- Arcade op de begane grond — Doorlopende bogen met teruggetrokken etalages om ruimte te laten voor het trottoir
- Yuandian-plein — Zo'n 500 m² gewonnen in 2020, met metalen lijnen die naar historische plekken in de buurt wijzen
- Voormalige garage op nummer 435 — Arbeiderswoningen sinds de Culturele Revolutie, in Wukang Road
In de voormalige Franse Concessie van Shanghai, waar Huaihai Road en Wukang Road samenkomen op een kruispunt van zes straten, verheft zich het Wukang Mansion (武康大楼, Wukang Dalou), geopend als Normandie Apartments. Het is een appartementenblok van acht verdiepingen en zo’n 30 meter dat László Hudec tekende op een driehoekig perceel waarvan de punt een hoek van slechts 30 graden vormt. De oplossing maakte van het probleem een handtekening: vanuit het westen lijkt het hele gebouw op een groot schip dat door de golven snijdt.
De geschiedenis van het Wukang Mansion volgt de pols van de stad. In 1924 kocht China Jianye Real Estate, een vennootschap van de International Savings Society, het perceel; de meeste bronnen geven datzelfde jaar als dat van de oplevering, hoewel een lijst van Hudecs werken het in 1926 plaatst. In 1937 woonden er hoge functionarissen van buitenlandse firma’s, zoals de manager van Siemens in Shanghai; na het uitbreken van de oorlog in de Stille Oceaan interneerden de Japanners veel Britse, Amerikaanse en Franse bewoners in kampen of zetten ze uit, en vóór 1945 was de bezetting gedaald tot een derde. In 1942 kocht Kung Ling-wei, dochter van bankier H. H. Kung, het, en in 1953 nam de volksregering van Shanghai het over, gaf het de naam van de straat en maakte er volkshuisvesting van.
Sommige verhalen over het gebouw circuleren als overlevering. Een verhaal dat door het district Xuhui wordt verspreid, vertelt dat de crew tijdens de opnamen van Zonen en dochters van de storm (1935) het scenario bijwerkte in het café op de begane grond en dat Xu Xingzhi na afloop Nie Er meenam naar het appartement van actrice Wang Renmei, op de zevende verdieping, zodat zij op de piano de zojuist gecomponeerde melodie kon spelen: de Mars van de Vrijwilligers. De scène past niet helemaal bij de bronnen die de komst van de eerste Chinese huurder in 1942 plaatsen. Ook de kalender van een andere vondst klopt niet: een buitenlands stel dat sinds 2007 in het gebouw woont, vertelt dat er tijdens werkzaamheden op een muur op de vierde verdieping een Russische graffiti opdook met de titel ‘Zo werd het staal gehard’, een Sovjetroman gepubliceerd tussen 1932 en 1934, hoewel de datum die eraan wordt toegeschreven eerder ligt.
De architectuur van het Wukang Mansion houdt niet op bij de boeg. In het oosten sluit een bijgebouw van vijf verdiepingen uit 1930 aan, het Nieuwe Wukang-gebouw, en aan de overkant van Huaihai Road staat het huis waar Song Qingling, weduwe van Sun Yat-sen, woonde, nu een museumwoning. Tussen de gerestaureerde gevels pocht Zhou Bingkui, bewoner sinds 1956, naar eigen zeggen de enige bewoner te zijn die nog een raamairco gebruikt om de muren van een woning die zijn familie nooit wilde verbouwen niet te hoeven doorboren.
Om te weten wat er te zien is bij het Wukang Mansion loopt de audiogids je er van buiten omheen in vier haltes en 30 minuten: van het fotopunt op de hoek van Tianping Road en Huaihai Road naar de boeg en het Yuandian-plein, de westgevel aan Wukang Road en de voormalige garage op nummer 435. De rode draad is één: de boeg die iedereen fotografeert is geen decor, maar een schip met passagiers die met elke tijd veranderden.
Zo’n 3 km naar het oosten, ook in de voormalige Franse Concessie, liggen de shikumen-steegjes van Tianzifang; naar het noorden ligt de Jadeboeddhatempel.
Een schip in een wig van 30 graden
Kruispunt Tianping Road en Huaihai Road
Samenvatting van deze stop
De route begint aan de andere kant van het kruispunt, op de hoek van Tianping Road en Huaihai Road, het punt van waaruit je het silhouet het best leest. Het perceel dat China Jianye Real Estate in 1924 kocht, was een driehoek waarvan de punt een hoek van 30 graden vormde. Om het te benutten raadpleegden de ontwerpers Parijse hoekgebouwen en maakten ze van de zuid- en westzijde de hoofdgevels; het resultaat, vanuit het westen gezien, is een groot schip dat door de golven snijdt.
De gevel is in drie banden geordend: een basis van imitatiesteen op de eerste en tweede verdieping, geelbruine baksteen van de derde tot de zevende en een bekroning van imitatiesteen op de achtste, gescheiden door doorlopende balkons op de derde en de achtste verdieping. Het is een gebouw van gewapend beton, het eerste appartementengebouw met buitengalerij van Shanghai, en de smalheid van het perceel maakte van de begane grond een arcade die de etalages terugtrekt om ruimte te laten voor het trottoir.
Deze hoek heeft bovendien een eigen ritueel. Sinds het gebouw in 2019 een fenomeen op sociale media werd, wisselen bezoekers elkaar hier af op het zogenoemde ‘beste fotopunt’, en op feestdagen versterkt de politie van Xuhui het toezicht en zet ze zachte afzettingen van ‘één meter’ neer om de rij te ordenen. Al in 2019 stonden er verkeersassistenten aan beide uiteinden van Huaihai Road die fotografen schreeuwend vroegen terug naar het trottoir te gaan. Op de hoek legt de audiogids uit hoe een bijna onmogelijke wig de meest herhaalde ansichtkaart van de stad werd.
Woningen voor managers, getekend door een voortvluchtige
Wukang Mansion
Samenvatting van deze stop
Aan de punt van het gebouw, bij het Yuandian-plein, zie je de boeg van dichtbij: de kant waar de twee gevels samenkomen. Wie hem tekende, had een biografie als een roman. László Hudec werd in 1916 door het Russische leger gevangengenomen en naar een krijgsgevangenenkamp in Siberië gestuurd; tijdens een transport sprong hij bij de Chinese grens van een trein, bereikte Shanghai en kwam in 1918 bij het Amerikaanse bureau R. A. Curry, waarvoor hij deze plannen tekende.
Ook de oorspronkelijke naam komt van ver. De ontwikkelaar Jianye doopte zijn woningen en woonwijken met Franse plaatsnamen, en dit werd geopend als Normandie Apartments, naar het schiereiland Normandië. Een stadslegende schrijft de naam toe aan een slagschip Normandie uit de Eerste Wereldoorlog, maar geen enkel slagschip met die naam diende in die oorlog bij de Franse marine. Binnen waren de 63 appartementen, met zo’n 30 personeelskamers en drie liften, bedoeld voor hogere westerse medewerkers: keuken, badkamer en radiatoren in elke woning, een klapstrijkplank achter de voordeur en aparte liften voor bewoners en kindermeisjes.
Die praktische elegantie bestond naast de vuile oorlog van de bezetting. Volgens een gedocumenteerde overlevering vermoordden in 1941 agenten van 76, het spionage- en terreurapparaat van de collaborerende regering van Wang Jingwei, voor de deur van zijn huis Zhu Zuotong, directeur van de avondkrant Huamei Wanbao, die in een groot appartement op de zevende verdieping woonde. Bij de boeg klimt de vertelling naar dat portaal.
Van huis van sterren tot Duikplank
Gevel aan Wukang Road
Samenvatting van deze stop
Langs de westgevel, aan Wukang Road, vertelt het gebouw zijn menselijkste hoofdstuk. In 1942 kocht Kung Ling-wei, dochter van bankier H. H. Kung, het en trok erin. In 1953 nam de volksregering van Shanghai het over, doopte het om tot Wukang Mansion naar de straat en maakte er volkshuisvesting van: er werden vooral commandanten van het garnizoen van Shanghai gehuisvest en, vanwege de nabijheid van het Conservatorium, het Symfonieorkest en de filmstudio’s, kregen figuren uit film en toneel als Zhao Dan, Wang Renmei, Qin Yi, Sun Daolin en Zheng Junli er een woning.
De Culturele Revolutie (1966-1976) veranderde de betekenis van die ramen. De Rode Gardes doopten het om tot Anti-revisionistische Toren, en de bewoners bijnaamden het ‘de Duikplank’ vanwege de zelfmoorden van intellectuelen en anderen die als ‘vijanden van de staat’ werden vervolgd. Vaak wordt aan actrice Shangguan Yunzhu toegeschreven dat zij zich in 1968 van hier naar beneden stortte, hoewel haar biografie en de rectificatie van de auteur van het CNN-artikel dat die versie verspreidde haar dood in een ander gebouw plaatsen, het Jiya-appartement in West Jianguo Road.
De tolk Wang Wenjuan, echtgenote van Sun Daolin, kwam in 1965 in het gebouw wonen, vlak vóór die jaren, en herinnerde zich vooral de slapeloze nachten: plotselinge klopgeluiden op de deur, niet van een of twee mensen maar van een hele groep, en het bevel het hoofd te buigen en te bekennen. Voor deze gevel vertelt de audiogids de Culturele Revolutie niet als statistiek, maar als een geluid in de gang.
De garage die vol buren kwam te zitten
Voormalige garage op nummer 435
Samenvatting van deze stop
Wukang Road op, bewaart nummer 435 het minst gefotografeerde deel van het complex: een laag gebouw, de voormalige garage, dat tijdens de Culturele Revolutie onder de naam ‘hulpgebouw’ arbeiderswoningen werd. In 2020 herbergde het complex 143 huishoudens: 96 in het hoofdgebouw, 9 in het bijgebouw uit 1930 en 38 in de voormalige garage.
Het schone beeld van nu is recent. De restauratie die begin 2019 begon, duurde slechts vier maanden en begroef de bovengrondse bekabeling die het kruispunt verwarde; het was het eerste proefproject van de stad dat in één werk de restauratie van een historisch gebouw, de verbetering van oude woningen en de preventie van vallende voorwerpen van grote hoogte combineerde. Op het kruispunt van zes straten, in een straal van zo’n 70 meter, is de gelijktijdige toeloop van bezoekers wel eens boven de 5.000 mensen uitgekomen, en in 2020 werd de hoek 3,6 meter naar buiten uitgebreid om het Yuandian-plein te creëren, van zo’n 500 m², met radiale metalen lijnen in de grond die naar historische plekken in de buurt wijzen.
Onder de platanen van Wukang Road contrasteert de rust met de menigte op de hoek. Daar sluit de audiogids af, met de andere kant van het gerestaureerde icoon: achter elk raam wonen nog altijd meer dan honderd huishoudens.
