Crypte van het koninklijk goud
Audiogids Wat Ratchaburana
Een koninklijke tempel, in 1424 ontstaan uit een dubbele dood, die van twee prinsen gevallen in een duel op olifanten, wiens prang een beschilderde crypte met meer dan 100 kilo goud verborg die plunderaars in 1957 openbraken.
- 45 min audio
- Koninklijke tempel van Ayutthaya
Wat Ratchaburana ontstond in 1424 als koninklijke tempel: volgens de officiële geschiedschrijving stichtte koning Borommarachathirat II, ook Chao Sam Phraya genoemd, hem om de as van zijn twee oudere broers te herbergen, gestorven in een duel op olifanten, hoewel andere versies van de kronieken de datum of de stichter wijzigen. Zijn maiskolfvormige prang, de best bewaarde van het eiland, verheft zich tussen vier hoekchedi's die de berg Meru voorstellen, met originele stucreliëfs van garuda's op naga's, tussen het koninklijke vihara in ruïne in het oosten en de ubosot in het westen.
Onder de toren verborg zich een crypte van drie op elkaar gestapelde kamers. In 1957 bereikte een bende plunderaars, onder wie volgens het verhaal van het schandaal politieagenten die de tempel bewaakten, de bovenste kamer vóór de archeologen, en een deel van het goud werd verkocht en dook nooit meer op. Toch haalde de officiële opgraving van 1958 meer dan 100 kilo goud, zo'n 2.000 offergaven, meer dan 100.000 votieftabletten en het koninklijke zwaard van de overwinning naar boven, die nu worden getoond in het Nationaal Museum Chao Sam Phraya.
Hoogtepunten
- Centrale prang — De best bewaarde toren van het eiland, met vier chedi's die de berg Meru tekenen
- Crypte met drie kamers — Muurschilderingen met figuren en Chinese tekens, bijna uitgewist
- Stucgaruda's — Originele reliëfs van mythische vogels die zich op naga's storten
- Schat van 1958 — Meer dan 100 kilo goud en het koninklijke zwaard Phra Saeng Khan Chai Si
- Chedi Ai en Chedi Yi — Twee chedi's op de plek van het olifantenduel van 1424
In het midden van het oude eiland Ayutthaya verheft zich Wat Ratchaburana (วัดราชบูรณะ), een koninklijke tempel waarvan de prang, de maiskolfvormige toren, de best bewaarde van het eiland is. Van buiten lijkt hij een ruïne als alle andere, van baksteen en Boeddha’s zonder hoofd; van binnen was hij een schatkist. Onder de toren verborg zich een crypte van drie op elkaar gestapelde kamers die goud, Boeddharelikwieën en meer dan honderdduizend votieftabletten bewaarde, tot in 1957 een bende plunderaars er vóór de archeologen was.
De geschiedenis van Wat Ratchaburana begint met een duel. In 1424, bij de dood van koning Intharacha, stonden zijn zonen Chao Ai Phraya en Chao Yi Phraya tegenover elkaar op olifanten bij de Pa Than-brug, en beiden stierven in het gevecht. De jongere broer, Chao Sam Phraya, inmiddels koning Borommarachathirat II, liet twee chedi’s optrekken op de plek van het duel en stichtte de tempel om de as van zijn broers te herbergen. Zo legt de officiële geschiedschrijving, gebaseerd op Damrong Rajanubhab, het vast; de versie van Luang Prasoet van de kronieken dateert het duel in jaar 786 van het Chula Sakarat-tijdperk, en andere versies schrijven de stichting toe aan Ekathotsarot. Er is evenmin overeenstemming over wie het monument was gewijd: aan de twee broers, aan de crematie van hun vader Intharacha of, zoals het Nationaal Museum Chao Sam Phraya na onderzoek van het goud stelt, aan de Boeddharelikwieën die in de onderste kamer werden gevonden.
De architectuur van Wat Ratchaburana is geordend op een as van oost naar west: in het oosten het grote koninklijke vihara, nu alleen muren en fundamenten; in het midden de prang met zijn vier hoekchedi’s, een beeld van de berg Meru; in het westen, vrijstaand, de ubosot met zijn verhoogde portiek; en eromheen de basissen van de kloostergang die de toren omsloot. De tempel heeft vuur en water doorstaan. Volgens de gedocumenteerde overlevering brak op een vrijdagavond in december 1766 een grote brand uit in Tha Sai, de aanlegsteiger van het zand, die oprukte naar Wat Ratchaburana en Wat Mahathat en meer dan tienduizend kloostergebouwen en huizen verwoestte; diezelfde nacht ontvluchtte de latere koning Taksin zijn kamp en zag hij de stad van ver door de vlammen verlicht. In de herfst van 2011 beschadigden overstromingen de tempel zwaar.
Om te weten wat er te zien is in Wat Ratchaburana loopt de audiogids hem af in vier haltes en 45 minuten, van het koninklijke vihara naar de crypte en terug naar de kloostergang. De schat is hier niet meer: het goud, het koninklijke zwaard en de tabletten worden getoond in het Nationaal Museum Chao Sam Phraya, enkele minuten lopen, dat ook een reproductie op ware grootte en in de ware kleuren bewaart van de muurschilderingen van het tweede niveau van de crypte, in keramische tegels gedrukt in Shiga (Japan), omdat men verwacht de crypte voor het publiek te sluiten vanwege de voortschrijdende aftakeling. In de tempel resteert de toren, leeg als een geopende kist, en het verhaal dat de audiogids erin vertelt.
Tegenover ligt Wat Mahathat, dat onder zijn prang een andere crypte verborg, in 1956 geopend. Een ander olifantenduel, dat van Naresuan in 1592, wordt verbonden met de grote chedi van Wat Yai Chai Mongkhon, en in het noorden, voorbij de Khlong Sa Bua, is Wat Na Phra Men een van de weinige tempels die hun interieur in 1767 redden.
Een koninklijke zaal voor twee gestorven broers
Koninklijk vihara
Samenvatting van deze stop
De route begint in het uiterste oosten, bij het koninklijke vihara, de grote vergaderzaal van de tempel. Nu resteren alleen de muren en fundamenten: het houten dak op meerdere niveaus verdween, en in de muren zonder ramen zitten verticale ventilatiespleten. In het westen, achterin, verheft zich de prang.
Alles wat je vanuit deze zaal ziet, bestaat dankzij een duel. In 1424, bij de dood van koning Intharacha, stonden zijn oudste zonen, Chao Ai Phraya en Chao Yi Phraya, tegenover elkaar op olifanten bij de Pa Than-brug. Beiden raakten zwaar gewond, met de keel op hetzelfde moment opengehaald, en stierven in het gevecht. De jongere broer, Chao Sam Phraya, nu als koning Borommarachathirat II, stichtte de tempel om hun as te herbergen.
Tegenover de tempel, op de kruising van Naresuan Road en Chikun Road, bij de Pa Than-brug, staan nog de Chedi Ai en de Chedi Yi, twee bakstenen chedi’s met achthoekige basis die de koning liet optrekken op de plek van het gevecht. Vanuit het vihara leest de audiogids de hele tempel als een gedenkteken en reconstrueert wat er op die kruising gebeurde.
Een kraai op de top van de berg Meru
Centrale prang en hoekchedi's
Samenvatting van deze stop
De centrale prang verheft zich op een sokkel met uitsteeksels in het noorden en zuiden in de vorm van vleugels. Het is het best bewaarde deel van de tempel, en naar de cella klim je via steile trappen aan de oost-, noord- en zuidzijde. Op de vier hoeken voltooien vier spits toelopende chedi’s, die allemaal bewaard zijn, samen met de toren een voorstelling van de berg Meru, het centrum van de boeddhistische kosmos.
Op het eerste lichaam van de toren zijn originele stucreliëfs bewaard gebleven: garuda’s die zich op naga’s storten, andere mythische wezens en lotusbloemen. Verschillende garuda’s op de basis hebben hun kop verloren. Dat de rest er nog is, is deels te danken aan een recente restauratie: na de overstromingen van de herfst van 2011 consolideerden het Departement voor Schone Kunsten en het Duitse project GRASP, met de Hogeschool van Keulen, tussen december 2011 en 2013 de stucwerken en de fundamenten van de tempel.
Volgens de overlevering was de top van deze toren het toneel van een voorteken. Kort voordat Ayutthaya in 1767 in Birmaanse handen viel, kwam een kraai aanvliegen en spietste zichzelf op de punt van de prang, en de stad nam het tafereel als een waarschuwing voor haar eigen einde. Aan de voet van de oostelijke trap laat de audiogids de blik van de garuda’s opstijgen naar die bekroning.
De kamer die in 1957 werd opengebroken
Crypte van de prang
Samenvatting van deze stop
Vanuit de cella van de prang daalt een smalle trap af die het Departement voor Schone Kunsten in 1958 bouwde. Ze leidt naar de crypte: drie grote kamers verticaal op elkaar, de onderste ter hoogte van de grond. De bovenste, van zo’n 3 meter zijde, bewaart bijna uitgewiste muurschilderingen van Chinese figuren, met enkele nog leesbare Chinese tekens. Lager, in een cel waar maar één persoon in past, tonen de schilderingen de Boeddha met zijn leerlingen, bomen en vogels, met vergulde delen.
Naar die bovenste kamer kwam een bende plunderaars op 23 september 1957, terwijl het Departement voor Schone Kunsten de geplande opgraving uitstelde. De chronologie verschilt per bron: sommige plaatsen de plundering in 1956 en andere spreken van drie nachten graven, van 25 tot 27 september 1957. Het verhaal van het schandaal voegt er een wending aan toe: onder de plunderaars waren politieagenten die de tempel bewaakten, en een van hen, een agent, wilde bij de verdeling de meest waardevolle stukken houden. Dronken kwam hij pochend op zijn bureau aan, zijn commandant arresteerde hem en de arrestatie sleepte de hele bende mee.
De politie herstelde een deel van de buit, volgens datzelfde verhaal ongeveer een vijfde van wat was gestolen of minder. Een onbekende hoeveelheid goud dook nooit op, omdat het meteen aan handelaren en verzamelaars werd verkocht. Wanneer de crypte open is, vertelt de audiogids de nacht van de slag op de precieze plek waar die plaatsvond.
Het zwaard en het goud dat verdween
Resten van de kloostergang en onthoofde Boeddha's
Samenvatting van deze stop
Rond de prang en zijn chedi’s resteren de basissen van de kloostergang, de galerij die ze omringde, met gebroken Boeddhabeelden zonder hoofd. De crypte is leeg, en in deze laatste halte telt wat eruit kwam. De officiële opgraving van het Departement voor Schone Kunsten, begonnen in 1958, haalde zo’n 2.000 offergaven en meer dan 100 kilo goud naar boven, onder meer twee stukken uit Kasjmir en drie Boeddha’s uit Sri Lanka. De kamers waren gevuld met meer dan 100.000 votieftabletten, netjes opgestapeld, met Boeddhabeelden uit Thailand, India, Birma, Indonesië en Nepal.
Het topstuk is de Phra Saeng Khan Chai Si, het koninklijke zwaard van de overwinning, en het meeste goud betreft koninklijke insignes van de vorst. De derde kamer, de onderste, bewaarde Boeddharelikwieën, wat de prang identificeert als koninklijk relikwieënschrijn in het centrum van de stad. Een deel van de tabletten werd verkocht om het Nationaal Museum Chao Sam Phraya te financieren, vernoemd naar de stichtende koning en op 26 december 1961 geopend om de schat te tonen. In 2005 ging bovendien het bericht rond van een helm of gouden kroon die in een museum in de Verenigde Staten was gevonden; zijn echtheid en zijn mogelijke herkomst uit deze crypte zijn nog niet opgelost.
Volgens het volksgeloof wekte de plundering de vloek van de beschermgeest van de schat: het koninklijke zwaard straalde een verblindend licht uit, de hemel werd onheilspellend, verschillende plunderaars verloren hun verstand, de winkels die de stukken kochten sloten en alle betrokkenen kregen een tragisch einde. Het verhaal wordt verbonden met Pu Som Fao Sap, de geest die begraven schatten bewaakt, en er zijn mensen die beweren de bewaakster geketend te hebben gezien aan de maquette van de gouden stoepa, in de museumzaal waar de schat wordt getoond. De buurtbewoners zelf gaven in 2013 toe dat de verhalen sterk overdreven waren, en het beroemdste tafereel, dat van een waanzinnige plunderaar die op de markt van Hua Ro met het koninklijke zwaard danste, botst met het verhaal van de arrestatie: het zwaard werd tegen de muur geleund gevonden in het huis waar de bende de buit verdeelde, en die dans vond jaren later plaats, met een theaterzwaard van likay. Tussen de Boeddha’s zonder hoofd sluit de audiogids de route af voor een toren die zijn schat verloor en het verhaal bewaart.
