Kust van de zonsopgang
Audiogids Sanurstrand en Le Mayeur-museum (Pantai Sanur, Museum Le Mayeur)
Een Belgische schilder die naar Bali kwam voor acht maanden en voorgoed bleef, een legongdanseres die haar huis aan de Staat schonk en een hotel van tien verdiepingen dat het hele eiland overtuigde niet hoger te groeien dan een kokospalm. Het past allemaal in een wandeling over het zand voor de zonsopgang.
- 60 min audio
- Museumwoning aan zee
Sanur is het strand van de zonsopgang van Bali: het kijkt naar het oosten en een rif voor de kust houdt het water van de lagune rustig, met de jukung-boten op het zand en Nusa Penida aan de horizon. Hier bouwde de schilder Adrien-Jean Le Mayeur zijn huis na een succesvolle tentoonstelling in Singapore in 1933, en hier werd in 1966 het Bali Beach Hotel geopend, het eerste vijfsterrenhotel van het eiland onder internationaal beheer.
Hetzelfde rustige zand heeft een minder vredig geheugen: in 1906 was het noordelijke deel van het strand het landingspunt van de troepen van de Nederlandse invasie. Zes decennia later ging een hotel van tien verdiepingen, betaald met Japanse oorlogsherstelbetalingen, vooraf aan de regel van 1971 die op Bali nieuwe hotels van meer dan 15 meter verbood, ongeveer de hoogte van een volgroeide kokospalm.
Hoogtepunten
- Lagune van de zonsopgang — Een naar het oosten gericht strand, met het rif dat het water kalmeert en Nusa Penida aan de horizon
- Jukung-boten — De vissersboten met uitlegger, in felle kleuren geschilderd, op het zand getrokken
- Le Mayeur-museum — Het huis van de schilder en Ni Pollok, met zo'n 88 schilderijen en houtgesneden luiken met het verhaal van Rama en Sita
- Schilderen op matten — Schilderijen uit de oorlogsjaren op geweven grasmatten, toen er geen doek was
- Bali Beach Hotel — Tien verdiepingen en 566 kamers, geopend in 1966, de oorsprong van de kokospalmregel
Aan de oostkust van Denpasar strekt het Sanurstrand (Pantai Sanur) zich uit voor een zee waar elke ochtend de zon opkomt. Een rif dicht bij de oever temt de golven en laat daarbinnen een lagune met stil water, waarlangs de jukung-boten uitvaren met Nusa Penida op de achtergrond. Het is de eerste toeristische kust van Bali, en haar geschiedenis wordt verteld met drie eigennamen: een Belgische schilder, een Balinese danseres en een hotel dat de bouwregels van het hele eiland veranderde.
De geschiedenis van het Sanurstrand en het Le Mayeur-museum begint in 1932, toen Adrien-Jean Le Mayeur de Merprès, in 1880 geboren in Elsene (Brussel), via Singaraja op Bali aankwam met het plan acht maanden te blijven. Hij ging nooit meer weg. Hij ontmoette Ni Nyoman Pollok, een legongdanseres van 15 jaar, die zijn model werd en vanaf 1935 zijn echtgenote. Na een succesvolle tentoonstelling in Singapore in 1933 bouwde de schilder zijn huis op het zand van Sanur; nu is het een museum met ongeveer 88 schilderijen, het graf van Ni Pollok en een architectuur van rode terrazzovloeren, gebeeldhouwde stenen muren en houtgesneden luiken met het verhaal van Rama en Sita.
Ten zuiden van het museum blijft het Bali Beach Hotel uit 1966, met zijn tien verdiepingen, het hoogste gebouw van de kust. Wat er te zien is op het Sanurstrand en bij het Le Mayeur-museum is geordend in drie haltes langs de boulevard, van de boten in de lagune naar het huis van de schilder en het hotel van de kokospalmregel, en de route krijgt haar volle betekenis wanneer zij ter plekke met de audiogids wordt beluisterd.
Aan dezelfde kust van Sanur bevindt zich de Pura Blanjong, met de oudste zuil van Bali. Het Bajra Sandhi-monument ligt op zo’n 3,3 kilometer hemelsbreed, en de Pasar Badung op zo’n 6,1.
De lagune van de zonsopgang: rustig zand, herinnering aan een landing
Sanurstrand
Samenvatting van deze stop
De eerste halte is op het zand, ten noorden van het museum, tussen de jukung: vissersboten met uitlegger, in felle kleuren geschilderd, die op het strand liggen en uitvaren op een kalme lagune dankzij het rif dat de golven verderop breekt. Sanur kijkt naar het oosten, en daarom is het het strand van de zonsopgang van Bali; aan de horizon tekent Nusa Penida zich af.
Die rust verbergt lagen. In 2008 werd een kuststrook van 5,1 kilometer hersteld, van het strand van Matahari Terbit tot dat van Mertasari. En veel eerder, in 1906, was het noordelijke deel van ditzelfde strand de plek waar de troepen van de Nederlandse invasie aan land gingen. Het contrast tussen die datum en de ansichtkaart van boten en zonsopgang is wat de vertelling met de voeten in het zand ontvouwt.
De schilder en de danseres: een huis geschonken aan de Staat
Le Mayeur-museum
Samenvatting van deze stop
Bij de ingang van het Le Mayeur-museum begroeten twee stenen bustes langs het strandpad de bezoeker: Le Mayeur en Ni Pollok. Erachter opent zich het huis in Balinese stijl dat de schilder bouwde na zijn tentoonstelling in Singapore, met vloeren van rood terrazzo, gebeeldhouwde stenen muren en houtgesneden luiken die het verhaal van Rama en Sita vertellen. De collectie telt ongeveer 88 schilderijen, onder meer 28 olieverfschilderijen op doek en 25 op paneel, en op het terrein ligt het graf van Ni Pollok.
Onder de schilderijen is er een dat het karakter van zijn maker samenvat. Volgens een gedocumenteerde overlevering bleef Le Mayeur in de oorlogsjaren, toen er geen doek te krijgen was, schilderen op geweven grasmatten; ‘De dans van de Garuda’, uit 1942, aquarel en verf op mat, wordt in het museum bewaard.
Het slot van het verhaal is even bijzonder als het begin. Op 28 augustus 1957 schonk de schilder per akte al zijn bezittingen aan Ni Pollok, en zij droeg ze over aan de Indonesische Staat; die datum geldt als oprichting van het museum. Le Mayeur stierf in België op 31 mei 1958, op 78-jarige leeftijd. Ni Pollok bleef in het huis wonen tot haar dood op 18 juli 1985, op 68-jarige leeftijd.
Niet hoger dan een kokospalm: het hotel dat de regel van Bali vastlegde
Bali Beach Hotel
Samenvatting van deze stop
Ten zuiden van het museum verschijnt vanaf de boulevard het Bali Beach Hotel: tien verdiepingen en 566 kamers die het hoogste gebouw van de kust blijven. De bouw begon in 1963, onder president Sukarno en met geld uit de Japanse oorlogsherstelbetalingen, en het ging in 1966 open als het eerste vijfsterrenhotel onder internationaal beheer van Bali.
Dat blok op het strand had een gevolg dat over het hele eiland merkbaar is. In 1971 verbood de gouverneur van Bali dat nieuwe hotels hoger werden dan 15 meter, ongeveer wat een volgroeide kokospalm meet, en Bali koos ervoor laag en groen te blijven. Een paar stappen verderop herinnert het huis van Le Mayeur, die tot 1958 in Sanur woonde, aan de kust van vóór de toren.
