Fokcentrum voor panda's
Audiogids Reuzenpandabasis van Chengdu
In 1987 was het een rotsachtige heuvel ten noorden van Chengdu en zes panda's die aan de hongerdood waren ontsnapt. Vandaag is het een bamboebos met 260 reuzenpanda's, rijen bewonderaars van vóór zonsopgang en een toren in de vorm van een scheut die het park overziet.
- 120 min audio
- Reuzenpanda's en rode panda's
De Reuzenpandabasis van Chengdu is voortgekomen uit een mislukking. In 1986 werd het reddingscentrum voor panda's dat het Ministerie van Bosbouw in de stad zou bouwen geannuleerd, omdat de investeerder er met het geld vandoor ging, en de gemeente en de Chinese Dierentuinvereniging zetten het gekozen terrein om in een fokbasis. Op 15 maart 1987 stak burgemeester Hu Maozhou de eerste spade in Futoushan, een lage heuvel met arme grond en kwekerijen, en de eerste fase werd op 10 oktober van datzelfde jaar geopend. Vanuit zes stichtende panda's groeide de basis 25 jaar zonder één wild exemplaar toe te voegen en eind 2024 telde zij 260 reuzenpanda's: de grootste populatie in gevangenschap geboren reuzenpanda's ter wereld.
De echte uitdaging was nooit panda's huisvesten, maar ervoor zorgen dat hun jongen overleefden. De tweelingfokmethode die hier in 1990 werd bedacht, verhoogde de overleving van 30 % naar 70 %, en de training van de moeders voor het afkolven van colostrum, sinds 2006, bracht haar boven de 90 %. Het model heeft critici: sommige experts verwijten deze programma's dat ze dieren voortbrengen die weinig meer zijn dan verwende huisdieren voor dierentuinbezoekers, terwijl de directeur van de basis, Zhang Zhihe, verdedigde dat fokken in gevangenschap onmisbaar is om de soort te bestuderen, de populatie te laten groeien en haar genetische diversiteit te behouden.
Hoogtepunten
- Zes stichters, 260 panda's — Overlevenden van de bamboehongersnood, uitgegroeid tot de grootste populatie in gevangenschap geboren reuzenpanda's
- Kraamkamers Zon, Maan en Ster — Jongen van enkele maanden tot een jaar, waar de overleving van tweelingen werd opgelost
- De villa van Huahua — De ster van de basis, met rijen van 500 meter en twee uur wachten voor drie minuten kijken
- Pandatoren — 69,8 meter in de vorm van een bamboescheut en 81 gouden platforms in de vorm van een hibiscusbloemblad
- Rode panda's — 64 exemplaren in 2012, de grootste populatie rode panda's in gevangenschap ter wereld
Ten noorden van Chengdu, waar halverwege de jaren tachtig alleen arme akkers, kwekerijen en een hobbelig landbouwpad lagen, strekt zich nu een bospark uit van lage heuvels, meren en dichte bamboe. De officiële naam is lang, Onderzoeks- en Fokbasis voor Reuzenpanda’s van Chengdu (成都大熊猫繁育研究基地), en haar geschiedenis past in twee cijfers: zes zieke, uitgehongerde panda’s gered in de bergen van Sichuan en 260 reuzenpanda’s eind 2024. Daartussen liggen 109 bevallingen en 161 jongen tot 2012 zonder één wilde panda erbij te halen, een jong dat het redde met 51 gram bij de geboorte en een uitbreiding die in 2022 de oppervlakte van 1035 naar 3570 mu bracht, zo’n 238 hectare.
De geschiedenis van de Reuzenpandabasis van Chengdu is die van een probleem opgelost met vallen en opstaan, geduld en grammen: hoe zorg je dat een bedreigde soort zich ver van het bos vermenigvuldigt. Haar architectuur vertelt die evolutie in twee tijden. Het oude terrein heeft villa’s in schaduwzones, het Zwanenmeer en bamboewandelingen aangelegd op steen; de uitbreiding van 2022 voegt ronde paviljoens tussen de bomen, verhoogde loopbruggen en de Pandatoren toe. Wat er te zien is in de Reuzenpandabasis van Chengdu loopt van de kraamkamers met jongen van enkele maanden naar de villa van Huahua, langs de verblijven van de rode panda en het Reuzenpandamuseum van Chengdu, op maandag gesloten. De vijf haltes van de audiogids volgen die draad, van de Zuidpoort tot de toren, in 120 minuten.
De basis leeft ook niet alleen van de reuzenpanda. In 2012 telde ze 64 rode panda’s, de grootste populatie van de soort in gevangenschap ter wereld, en het Sichuan Onderzoekscentrum voor het Behoud van de Rode Panda; haar verblijven hebben loopbruggen in de open lucht waarover de dieren soms springen. En al heel vroeg was ze een internationaal uithangbord: in 1994 begon met Adventure World van Shirahama, in Japan, haar eerste langdurige fokkingssamenwerking, die in 23 jaar 10 bevallingen en 18 jongen opleverde. Op 26 maart 2014, de laatste dag van haar reis door China, bezocht Michelle Obama de basis met haar dochters Sasha en Malia en haar moeder, Marian Robinson: ze voerden panda’s van zo’n 18 maanden met appels aan het eind van een lange paal en, volgens haar eigen verhaal, hield ze een jong van zo’n acht maanden in haar armen. ‘Ze waren zo klein, als knuffels’, schreef ze.
Vóór 1949 maakte de enige panda die in een Chinees park werd getoond een tussenstop in de oude dierentuin van het Volkspark, in het centrum van de stad. Op de terugweg naar de stad is het dichtstbijzijnde punt van de route het Wenshu-klooster.
Een gouden beeld op een heuvel van stenen
Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding (成都大熊猫繁育研究基地)
Samenvatting van deze stop
Het bezoek begint bij de Zuidpoort, de hoofdingang van het oude terrein. Een paar stappen verder verschijnt het gouden beeld van een panda dat de afslag markeert naar de villa’s en naar het Zwanenmeer, met zijn watervogels, anker van het aangelegde landschap dat nu de heuvel bedekt. Alles lijkt vanaf de eerste dag voor dit dier bedacht, en toch ontstond de plek uit een plan dat mislukte.
In 1986 was het Chinese Ministerie van Bosbouw van plan in Chengdu een reddingscentrum voor panda’s te bouwen, maar het project werd geannuleerd omdat de investeerder er met het geld vandoor ging. Het terrein was al gekozen, en de gemeente en de Chinese Dierentuinvereniging besloten het voor iets anders te gebruiken: een fokbasis. Op 15 maart 1987 stak burgemeester Hu Maozhou de eerste spade in Futoushan, een lage heuvel ten noorden van de stad, met rotsachtige grond, arme akkers en kwekerijen, met de stad verbonden door één hobbelig landbouwpad.
Tussen de glans van het beeld en die heuvel die niemand wilde, past de hele geschiedenis van de plek. Naast de poort vertelt de vertelling hoe een verlaten project het vertrekpunt werd.
De bamboe die als eerste werd geplant
Bamboebosjes van de oude wandelpaden
Samenvatting van deze stop
Op weg naar de villa’s sluit het pad zich tussen dichte bamboe aan weerszijden. Het is geen decor: het was het eerste wat de bouwers deden. De eerste fase besloeg 80 mu op de kwekerij Bailianchi van de gemeentelijke parkdienst, en vóór alles werden qinsi-bamboe en guanyin-bamboe geplant. De werken waren in minder dan een jaar klaar, met de opening op 10 oktober 1987, en de tweede fase voegde 560 mu toe, meer dan de helft onteigend van boeren.
Bamboe heeft hier een diepere betekenis, want de wond die de plek verklaart was juist het gebrek eraan. In de bergen van Minshan en Qionglai lieten massale bamboebloeien de panda’s zonder voedsel en stierven er 108 van de honger. De bronnen zijn het niet helemaal eens over de data: de ene spreekt van bloeien in 1974 en 1984, een andere plaatst de grote bloei in 1983. Uit die crisis kwamen de zes stichters van de basis: de vrouwtjes Meimei, Guoguo en Susu en de mannetjes Qiangqiang, Chuanchuan, ‘nr. 9’ en ‘nr. 6’.
Onder de in 1987 geplante stengels geeft de audiogids naam en karakter aan die zes overlevenden, van wie alles wat daarna kwam uitging.
Kraamkamers: tweelingen, 51 gram en een live bevalling
Kraamkamers Zon, Maan en Ster
Samenvatting van deze stop
In de kraamkamers Zon, Maan en Ster zie je jongen van enkele maanden tot een jaar. De kraamkamer Maan ontving in 2017 de openbare presentatie van de 11 jongen die dat jaar werden geboren. Het is de ruimte die de echte uitdaging van de plek het best samenvat: het volstond niet dat de panda’s bevielen, de jongen moesten overleven.
Het keerpunt kwam in 1990. Op de dag van de opening van de Aziatische Spelen in Peking werd Yaya geboren samen met haar broer Xiangxiang, en de twee waren de eerste pandatweelingen met begeleide opfok die het overleefden, door afwisselend de borst van hun moeder, Qingqing, en een couveuse. Die methode verhoogde de overleving van de jongen van 30 % naar 70 %, en Yaya kreeg later 9 worpen en 13 jongen. Sinds 2006 bracht de training van de moeders voor het afkolven van colostrum het cijfer boven de 90 %, en datzelfde jaar redde een jong het met 51 gram bij de geboorte, het lichtste dat ooit met succes in gevangenschap is grootgebracht: op 14 september woog het, met iets meer dan een maand, al 1289 gram.
In september 2015 waagde de basis zich bovendien aan iets waar haar eigen verzorgers bang voor waren. De camera’s van het platform PANDAPIA gingen een kraamkamer in en zonden vier uur lang live de bevalling van een panda uit: voor het eerst zag het publiek een geboorte van begin tot eind. De moeder kon het jong per ongeluk verwonden of het jong kon dood geboren worden, en uiteindelijk was het de hoogste verantwoordelijke van de basis die het toestond, met een afgesproken motto: ‘het is niet zomaar een knuffel, het is een echt leven’. Voor de kraamkamers reconstrueert de vertelling die vier uur zonder vangnet.
Huahua, de rij van twee uur en de ‘guolai’
Pandavilla's van het oude terrein
Samenvatting van deze stop
Op het oude terrein liggen zeven genummerde villa’s verspreid over schaduwzones, en een ervan herken je van ver aan de rij ervoor. Het is de villa van He Hua, ‘Huahua’, geboren met de rechtervoet naar buiten gedraaid en uitgegroeid tot de ster van de basis. In 2024 stonden er mensen te wachten vanaf 6 uur ‘s ochtends, anderhalf uur voor opening; om 7.40 uur was de rij 500 meter lang en ging er een uitspraak rond die het fenomeen samenvat: ‘twee uur rij, drie minuten Huahua’.
Voor haar villa herhaalt zich een gewoonte die haar volgers goed kennen. Haar verzorger, door het publiek ‘opa Tan’ genoemd, roept haar in het Sichuanese dialect: ‘Huahua, guo lai’, dat wil zeggen ‘kom hier’, wat in zijn uitspraak als ‘guolai’ klinkt. De panda draaide haar hoofd telkens als ze het hoorde, en onder de fans ging de grap rond dat Huahua denkt dat ze Guolai heet. Ook haar familie heeft een eigen verhaal: haar vader, Meilan, werd in 2006 geboren in de dierentuin van Atlanta en, bij de geboorte als vrouwtje geclassificeerd, groeide op als ‘meisje’ tot het fokprogramma de vergissing aan het licht bracht; men vertelt dat de basis hem zelfs een ‘vriendje’ liet kiezen in een online stemming. Haar moeder, Chenggong, staat bekend als moedig: in 2009 beet ze een verwilderde kat dood die haar verblijf was binnengedrongen.
Huahua is de zichtbaarste vrucht van een populatie die 25 jaar zonder wilde panda’s groeide: tot 2012 109 bevallingen en 161 jongen vanuit de zes stichters. Uit de basis kwam ook het paar dat in 2007 naar de Zoo Aquarium van Madrid reisde, Hua Zui Ba en Bing Xing, dat daar in 17 jaar zes welpen grootbracht; op 29 april 2024 arriveerde vanuit Chengdu hun opvolging, het jonge paar Jin Xi en Zhu Yu. Voor de villa vertelt de audiogids ook de minder aangename kant van zoveel roem, van de drone die in oktober 2024 Huahua in een boom deed klimmen, tot de lijsten van voorgoed geweigerde bezoekers.
Van drie meter naar één, onder de bamboescheut
Pandatoren en ronde paviljoens
Samenvatting van deze stop
Op 1 januari 2022 opende de uitbreiding in proefdraaien, die de oppervlakte van de basis van 1035 naar 3570 mu bracht, zo’n 238 hectare, bijna 2,5 keer de vorige. Een eerste groep van 43 panda’s betrok de nieuwe verblijven, en onder de eersten die ze betrokken waren Xiong Bang en Long Bang, teruggekeerd uit Wakayama.
Vanaf de verhoogde loopbrug begrijp je de logica van het ontwerp. De 168,64 hectare van de uitbreiding werden getekend zonder het reliëf van lage heuvels te veranderen: wandelpaden en bruggen voor de bezoekers boven, logistiek beneden. De verblijven zijn ronde paviljoens verspreid tussen de bomen, in gebieden als de Avonturenvallei, de Eindeloze Heuvels of het Bos, en de afstand veranderde: waar je de panda’s vroeger op 3 meter bekeek, doe je dat nu op iets meer dan 1. Een restaurant met glazen wanden van vloer tot plafond, omringd door drie pandahuizen, laat je eten tegenover de dieren, en het uitkijkpunt van de Westpoort opent een ruim zicht op de nieuwe verblijven.
Boven alles uit rijst de Pandatoren, van staal en glas, in de vorm van een bamboescheut na de lenteregen: 69,8 meter, 9 verdiepingen en een uitkijkpunt over Chengdu. Binnenin zijn 81 gouden platforms in de vorm van een hibiscusbloemblad verdeeld, de bloem van de stad. Onder de toren sluit de vertelling de route af door de afstand te meten tussen die arme heuvel van 1987 en het bos dat hem nu bedekt.
