Literair heiligdom van de Tang-poëzie
Audiogids Strohut van Du Fu (Du Fu Caotang)
Een voor de oorlog gevluchte dichter bouwde in Chengdu een hut aan de beek Huanhua en schreef er meer dan 240 gedichten. De hut verdween, maar de stad bouwt haar al twaalf eeuwen op dezelfde plek weer op, tot ze een groot museum-tuin werd.
- 90 min audio
- Poëzie van de Tang-dynastie
Du Fu kwam in de winter van 759 in Chengdu aan, op de vlucht met zijn gezin voor de opstand van An Lushan, en bouwde in de lente van 760 een strohut aan de beek Huanhua. Daar woonde hij drie jaar en negen maanden en schreef hij meer dan 240 bewaarde gedichten. Van die hut staat niets meer overeind, maar de plek werd nooit vergeten: dichter Wei Zhuang bouwde haar in 902 opnieuw op, en de grote herbouwingen van 1500 en 1811 zetten op dezelfde plek een as van vijf gedenkgebouwen neer, nu omringd door tuinen, de zalen van een voormalige boeddhistische tempel en een hut die in 1997 uit de gedichten zelf werd herbouwd.
De eerste eigenares van de hut na de dichter heeft een eigen verhaal. In 766 schonk militair gouverneur Cui Ning haar aan zijn partner, mevrouw Ren. Volgens een gedocumenteerde overlevering haalde zij in 768, met Cui Ning afwezig aan het hof, honderdduizend snoeren munten uit haar bezit, verzamelde in twee nachten duizend man en leidde hen persoonlijk tegen prefect Yang Zilin, die zich met enkele duizenden ruiters in Chengdu had verschanst. Zonder voorraden verliet de rebel de stad; men vertelt dat hij, bekend als tovenaar, een stortbui ontketende en in boten vluchtte die tot op de binnenplaats kwamen. Het was ook mevrouw Ren die de hut uiteindelijk als boeddhistische tempel schonk.
Hoogtepunten
- As van vijf gebouwen — Hoofdpoort, Daxie, Shishi Tang, Chaimen en Gongbu Ci, op één lijn gebracht bij de herbouwingen van 1500 en 1811
- Stele ‘Shaoling Caotang’ — Zo'n 175 cm hoog, twee draken die met een parel spelen en de kalligrafie van een Qing-prins
- Strohut van 1997 — Studeerkamer, slaapkamer en keuken ingericht naar de beschrijvingen in de gedichten van Du Fu
- Muur van gebroken porselein — De tekens ‘Caotang’ samengesteld uit scherven blauw-wit porselein
- Daya Tang — Een muurschildering van 64 m² en twaalf dichters, van Qu Yuan tot Li Qingzhao, in de oude tempelzaal
Wat je bezoekt in de Strohut van Du Fu, in zijn officiële naam Du Fu Caotang (杜甫草堂), is geen bewaard huis maar een afwezigheid. Du Fu kwam in de winter van 759 met zijn gezin in Chengdu aan, als vluchteling van de opstand van An Lushan, en bouwde in de lente van 760 een hut aan de beek Huanhua, waar hij meer dan 240 gedichten schreef die tot ons zijn gekomen. De bronnen zijn het niet helemaal eens over de data: de ene plaatst de bouw in 759 zelf en rondt het verblijf af op vier jaar; andere scheiden aankomst en bouw en tellen drie jaar en negen maanden, met een afwezigheid in Zizhou tussen 762 en 764. Die hut van één mu is nu, volgens het officiële cijfer van het museum, een terrein van bijna 800 mu, zo’n 53 hectare tussen erfgoedzone en tuin, al hanteren andere bronnen sterk uiteenlopende oppervlakten.
De geschiedenis van de Strohut van Du Fu is die van een plek die niemand liet verdwijnen. In 902 vond dichter Wei Zhuang er de kolomvoeten en bouwde opnieuw een hut, en sindsdien gebeurde elke herbouw, tot de grote restauratie van 1811, op dezelfde plek. Eind 2001 werden bovendien in de noordoostelijke hoek van het terrein uitgebreide resten van Tang-paviljoenen en -woningen opgegraven, samen met een partij voorwerpen uit dezelfde tijd, nu tentoongesteld in een zaal die op de vindplaats zelf is gebouwd. Wat er te zien is in de Strohut van Du Fu is verdeeld over vijf tijden, van de as van gedenkzalen tot de herbouwde hut, de gang van rode muren en de zalen van de voormalige boeddhistische tempel; de architectuur en de opschriften krijgen pas echt betekenis wanneer je ze met de audiogids loopt.
Vanuit Chengdu ging Du Fu in 760 de tempel van Zhuge Liang zoeken, nu de Wuhou-tempel, en wijdde er het gedicht ‘Shu Xiang’ aan. Op anderhalve kilometer van de hut, richting het centrum, staat de taoïstische tempel Qingyang-paleis.
Vijf zalen op de plek van een hut
Du Fu Thatched Cottage (杜甫草堂)
Samenvatting van deze stop
Het bezoek begint voor een schermmuur van grijze baksteen en een hoofdpoort met het opschrift ‘杜甫草堂’, kalligrafie van Guo Moruo. Het is het eerste van vijf gebouwen op één as: hoofdpoort, Daxie, Shishi Tang, Chaimen en Gongbu Ci. Die volgorde stamt uit de twee grote herbouwingen van 1500, in het Hongzhi-tijdperk van de Ming-dynastie, en van 1811, in het Jiaqing-tijdperk van de Qing-dynastie. Het museum houdt vol dat de gedenkgebouwen sindsdien bewaard zijn; een andere bron meent dat de oorlog van het eind van de Ming het complex verwoestte en dat wat te zien is in wezen Qing-werk is, heropend na een algehele restauratie in 1952.
Het tweede gebouw, de Daxie, is een open houten zaal waarvan de naam ‘het kantoor’ betekent, het werkvertrek van een ambtenaar. Hij kreeg die naam bij de restauratie van het Jiaqing-tijdperk (1796-1820), al had Du Fu daar nooit een kantoor: het is een postume hulde. Daarna volgt de Shishi Tang, de Zaal van de Geschiedenis in Verzen, gewijd aan de figuur en het werk van de dichter, wiens poëzie de ‘geschiedenis in verzen’ van het verval van de Tang heet.
Daaronder ligt de plek. In 902 lokaliseerde dichter Wei Zhuang de plaats, waar nog de kolomvoeten lagen, en bouwde opnieuw een hut; het museum dateert dat werk in 902, nog in de Tang-tijd, hoewel het in een andere tekst in de Vijf Dynastieën wordt geplaatst en andere bronnen spreken van het einde van de Tang. Waarom een vluchtelingenhut uiteindelijk werd voorgezeten door een kantoor dat nooit bestond, onthult de vertelling ter plekke.
De twijgenpoort en de titel van Du Gongbu
Chaimen-poort, Gongbu Ci-heiligdom en stele ‘Shaoling Caotang’
Samenvatting van deze stop
Het vierde gebouw van de as is de Chaimen, de ‘twijgenpoort’, en zijn naam is drie keer veranderd. Bij de herbouw van 1500 heette hij ‘Huanhua Shenchu’; bij die van 1811 ‘Yaolan Huajing’; en sinds de jaren zestig van de twintigste eeuw draagt hij de naam Chaimen, ontleend aan een vers uit het gedicht ‘De oude boer’ van Du Fu. Het bord ‘柴门’ is het werk van schilder Pan Tianshou.
De as wordt gesloten door de Gongbu Ci, het heiligdom van het Ministerie van Openbare Werken, met een bord gekalligrafeerd door Ye Shengtao. De naam komt uit 764, toen gouverneur Yan Wu Du Fu benoemde tot militair adviseur met de eretitel van vice-secretaris van het Ministerie van Openbare Werken, het gongbu; vandaar de bijnaam Du Gongbu waaronder hij wordt herinnerd. Binnen zijn uitgaven van zijn werk vanaf de Song-dynastie en vertalingen in andere talen tentoongesteld.
Ten oosten van het heiligdom bewaart een paviljoen de meest emblematische hoek van het terrein: de stele ‘Shaoling Caotang’, zo’n 175 cm hoog en 80 breed, met bovenaan twee draken die met een parel spelen. Volgens een gedocumenteerde overlevering schreef prins Guo, Yunli, zoon van keizer Kangxi en jongere broer van keizer Yongzheng, de vier tekens in 1734 toen hij in Chengdu halt hield om de dichter te eren; Shaoling was de bijnaam die Du Fu zichzelf gaf. De herinnering aan de dichter is op dit stuk in opschriften geschreven.
De hut die de herfstwind verscheurde
Herbouwde strohut
Samenvatting van deze stop
Ten noorden van het steleniveau, achter een houten brug, verschijnt de strohut. Het is een herbouwing uit 1997, met vijf traveeën, verdeeld in studeerkamer, slaapkamer en keuken en ingericht naar wat de gedichten van Du Fu vertellen, met een stenen tafel en krukken ervoor. De plaats werd bepaald naar de indeling uit de Ming-tijd: heiligdom vooraan, hut erachter.
De oorspronkelijke werd met hulp van anderen betaald. In de lente van 760 bracht zijn neef Wang Shiwu hem geld voor de bouw, en de dichter vroeg Xiao Shi schriftelijk om honderd perzikstekken voor het dorp Huanhua, en andere vrienden om bamboe, elzen, dennen en fruitbomen. In augustus 761 rukte een storm het stro van het dak en overstroomde de regen het interieur. Uit die nacht komt het ‘Lied van de door de herfstwind gebroken hut’, met de wens om duizenden en duizenden ruime kamers te hebben om alle arme geleerden van de wereld te beschutten.
De armoede van de dichter maakte uiteindelijk plaats voor feest. Volgens een gedocumenteerde overlevering vierde Chengdu op de 19e dag van de vierde maanmaand de dag van Huanhua, en in de Song-tijd was dat de grote rivieruitstap van het jaar: de gouverneur, ‘aotou’ genoemd, hoofd van het feest, gaf een banket in het Canglang-paviljoen van de hut, de stad omzoomde de weg met geborduurde zijde en er waren watergames en roeiwedstrijden van soldaten. Ook in de Yuan-tijd trok de gouverneur nog door de Zuo-brugpoort naar het heiligdom van de Dame van Huanhua, met officiële en particuliere boten op de stroom. Hoe dat feest past bij het gedicht van het kapotte dak is het contrast dat de audiogids voor dit punt bewaart.
De rode gang en de muur van gebroken porselein
Huajing en schermmuur ‘Caotang’
Samenvatting van deze stop
De Huajing is een smalle gang tussen rode muren die het gedenkcomplex verbindt met de oude Caotang-tempel. Aan de oostelijke ingang prijkt het bord ‘花径’, van Xiao Longyou, en een couplet van Guo Moruo. De tempel bestaat omdat in 766 de militair gouverneur van Xichuan, Cui Ning, de hut schonk aan mevrouw Ren, zijn partner, die haar in haar residentie opnam en haar later als boeddhistische tempel schonk.
Naast de gang staat het kleine heiligdom van de Dame van Huanhua, tijdens de Culturele Revolutie gesloopt en in 1983 herbouwd. Het is gewijd aan mevrouw Ren, maar de volkslegende geeft het een andere oorsprong: de Dame zou een boerenmeisje van de oever zijn geweest dat, terwijl ze kleren waste, aanvaardde het met zweren bedekte gewaad van een rondtrekkende monnik te wassen, en dat telkens als ze de tuniek onderdompelde lotusbloemen opbloeiden tot ze het water bedekten. Vandaar zouden de namen van de kolk komen, Baihua Tan, ‘van de honderd bloemen’, en van de beek, Huanhua Xi, ‘waar de bloemen worden gewassen’.
Aan het eind van de gang wacht de schermmuur ‘Caotang’, met de twee tekens gemaakt van scherven blauw-wit porselein. Ze werden in 1908 geschreven door Zhou Shanpei; ze raakten beschadigd, en de huidige zijn het werk van zijn broer, Zhou Zhujun. Mao Zedong bleef er in 1958 voor staan, en daar werd een bekende foto van hem van achteren genomen. Het is een klassiek fotopunt, en zijn volledige geschiedenis hoor je in de vertelling.
Een boeddhistische tempel die een dichterszaal werd
Daya Tang en toren Wanfo Lou
Samenvatting van deze stop
De Daya Tang was de hoofdzaal, de Daxiong Baodian, van de Caotang-tempel. In 2002 maakte het museum er de zaal van de Chinese poëzie van, met een muurschildering van 64 m² over het leven en de gedichten van Du Fu en beelden van twaalf dichters, onder wie Qu Yuan, Li Bai en Li Qingzhao.
De naam komt van een andere zaal, ver van hier. Volgens een gedocumenteerde overlevering reisde in de Noordelijke Song-dynastie Yang Su, inwoner van Danleng en verering van Du Fu, naar Yibin, waar de dichter Huang Tingjian in ballingschap leefde, en vroeg hem eigenhandig de gedichten over te schrijven die Du Fu in Sichuan schreef. Hij liet ze allemaal in steen graveren en bouwde in Danleng een zaal om ze te tonen, die Huang Tingjian Daya Tang doopte, met een term uit het Boek der Oden. Het museum nam die naam in 2002 weer over.
Dichtbij staat de Wanfo Lou, de Toren van de Tienduizend Boeddha’s, een achthoekige houten toren van vier verdiepingen die tijdens de Culturele Revolutie (1966-1976) werd gesloopt en in 2005 werd herbouwd, met een hoogte van 30,7 m en bovenaan een nieuwe bronzen klok. En elke zevende dag van de eerste maanmaand, de Renri of ‘dag van de mens’, wordt voor de Daya Tang het ritueel ‘Renri you Caotang’ ter ere van Du Fu gehouden, in 1992 door het museum hersteld en opgenomen in de catalogus van immaterieel erfgoed van Sichuan; de oorsprong is het gedicht dat Gao Shi op een Renri-dag aan Du Fu stuurde. Hoe de cirkel van vernietiging en herstel zich daar sluit, is het laatste wat de audiogids vertelt.
