Stedelijke techniek
Audiogids Station Liziba
Een trein die door een woongebouw rijdt: in Liziba stopt lijn 2 van de monorail op de achtste verdieping van een toren van 19 lagen, en geen koppige buurtbewoner had er schuld aan.
- 40 min audio
- Verticale stedenbouw
Station Liziba beslaat de verdiepingen 6 tot 8 van een woontoren van 19 etages naast de Jialing. Het werd in 1998 gepland in een corridor zonder uitweg, tussen een talud van 20 tot 30 meter en de oever, en professor Ye Tianyi van de Universiteit van Chongqing loste de inpassing op door gebouw en station samen te laten ontstaan: winkels beneden, perron op 26 meter en woningen erboven. Over het station rijdt lijn 2, de eerste stedelijke spoorlijn van Chongqing en van West-China, en de eerste van het land met een zadelmonorail.
Het contrast zit in het gebruik: wat als technische oplossing voor een onmogelijke kavel was ontworpen, is de meest gefotografeerde ansichtkaart van de verticale stedenbouw van Chongqing geworden. Tegenover de toren vult een in 2018 gebouwd uitkijkpunt zich met mensen met open mond die doen alsof ze de trein inslikken, terwijl elf verdiepingen hoger de bewoners zeggen dat ze hem nauwelijks horen passeren.
Hoogtepunten
- Uitkijkpunt Liziba Zhengjie — De trein van lijn 2 die een toren van 19 verdiepingen in- en uitrijdt
- Drie gestapelde functies — Winkels op 1 tot 5, station op 6 tot 8 en woningen tot 19
- Perron op de 8e verdieping — Op 26 meter boven de straat, met elf verdiepingen woningen erboven
- Twintig centimeter — De afstand die voorkomt dat spoor en woningen elkaar raken
- De trein opeten — Het fotoritueel van het in perspectief inslikken van de trein
In een stad die op een helling wordt gebouwd, in lagen, waar straten over daken heen lopen, is Liziba het beeld dat alles samenvat: een trein die door een gebouw rijdt. De monorail van lijn 2 komt uit een bocht langs de Jialing, rijdt de middenstrook van een woontoren van 19 verdiepingen in, stopt op de achtste etage en komt aan de andere kant weer naar buiten. Station Liziba (李子坝站) is geen geïmproviseerde curiositeit: het is het resultaat van een ruimteprobleem dat geen andere uitweg had.
De geschiedenis van Station Liziba begint in 1998, toen een halte van de lightrail werd gepland tussen de voet van de helling van Guihuayuan en de oeverweg langs de Jialing. Volgens de meest verspreide versie begonnen de werken in 2001, en de eerste fase van lijn 2 ging op 18 juni 2005 in dienst; de bronnen zijn het niet eens over de exacte datum waarop het station in gebruik werd genomen, die sommige naar 2006 uitstellen. Het toeristische fenomeen kwam later, met een eveneens omstreden chronologie: sommige bronnen plaatsen het rond 2012 of 2013, andere in de virale explosie van 2018. Wat niemand betwist is de omvang: op 1 mei 2026, de eerste dag van de vakantie van de Dag van de Arbeid, ontving Liziba op één dag meer dan 180.000 bezoeken. Maanden later, op een regenachtige middag in oktober, stond het uitkijkpunt nog vol, en een Italiaanse toerist, Marco, had vier treinen nodig om de video te krijgen die hij wilde.
Om wat te zien bij Station Liziba te weten en zijn architectuur te begrijpen, van het uitkijkpunt aan de straat tot het perron op de achtste verdieping, loopt de audiogids de plek af in vier haltes en ontmantelt hij de vraag waarmee bijna iedereen komt: of de trein een al bestaand huis doorboorde.
Stroomafwaarts dragen de paalwoningen van Hongyadong hetzelfde idee van een tegen de rotswand van de Jialing gestapelde stad, en stroomopwaarts bewaart de oude stad Ciqikou de haven waarvan deze oever leefde.
De toren die de trein inslikt
Uitkijkpunt Liziba Zhengjie
Samenvatting van deze stop
De route begint aan de overkant, op het uitkijkpunt aan de Liziba Zhengjie-straat, het enige punt vanwaar de toren in zijn geheel te lezen is. In één blik verschijnen de drie gestapelde functies van het gebouw: winkels op de verdiepingen 1 tot 5, het station van lijn 2 op 6 tot 8 en woningen op 9 tot 19. Wanneer een trein passeert, licht de middenstrook op van beweging en lijkt het blok hem op te slokken. Het uitkijkpunt bestaat precies voor dat beeld: het werd tussen mei en augustus 2018 gebouwd, bij de lawine aan bezoekers, met een oppervlakte van zo’n 1.500 m² volgens sommige bronnen (andere spreken van zo’n 1.367 m²) en een zone gereserveerd voor fotografie. Ernaast, op het talud, strekt zich een groot reliëf van zo’n 42 meter uit, ‘Yan zhi Hun’ (Ziel van de rots), dat realistische figuren met steenvormen mengt.
Hier wordt het verplichte gebaar voor dit gebouw beoefend, een gedocumenteerde traditie: ‘de trein opeten’ (吃轻轨). In geforceerd perspectief opent de bezoeker de mond zodat die samenvalt met de opening van het gebouw en schiet iemand precies af wanneer de trein verschijnt. Het spel herhaalt zich vooral op het uitkijkpunt van Beibin Yilu, aan de overkant, waar rijen mensen met open mond naar de andere oever kijken. In februari 2025 kwam de grap zover dat de Liziba-trein in de lijst van wat je in Chongqing moet eten belandde, en netizens vroegen of de monorail ook pittig was.
De zijgevel van de sokkel bewaart bovendien een afwezigheid: in april 2020 begon men daar een ledscherm te installeren, maar het project werd geannuleerd na kritiek op veiligheid en reclame. De vertelling op het uitkijkpunt legt uit waar men op de toren op moet letten om, vóór de straat wordt overgestoken, te begrijpen waarom de trein nergens anders langs kon.
Ingeklemd tussen helling en Jialing
Talud van Guihuayuan
Samenvatting van deze stop
Aan de voet van de toren is de reden van alles zonder plattegronden te zien. In het noorden sluit een talud van 20 tot 30 meter hoog de doorgang af; in het zuiden stroomt de Jialing. Daartussen blijft een uiterst smalle corridor, en op precies dat punt was in 1998 een lightrailhalte vastgelegd die niet verplaatst kon worden. Datzelfde jaar nam Ye Tianyi, professor aan de Universiteit van Chongqing, de leiding en de constructieberekening van het project op zich.
Het tracé verklaart hoe het spoor hier kwam. Op het schiereiland Yuzhong mijdt lijn 2 de grote lanen Zhongshan Lu en Changjiang Lu, daalt naar de oeverweg langs de Jialing en volgt de Liziba Zhengjie-straat voordat ze in een tunnel naar Daping duikt. Die omweg naar de oever is wat haar tegen de helling drukt. Bij deze halte laat de audiogids zien hoe het terrein, en niet een ontwerpgril, de vorm van het gebouw dicteerde.
Wat was er eerst, het huis of de trein?
Hal op de 6e verdieping
Samenvatting van deze stop
Eenmaal in de toren is de hal op de 6e verdieping de plek om de vraag te beantwoorden die iedereen meebrengt. Sinds lijn 2 in gebruik is, ging een verklaring met een hoofdpersoon rond: de legende vertelt dat de bewoners van een blok weigerden te verhuizen, als een ‘spijkerhuis’ (钉子户, de gezinnen die in China onteigening weerstaan), en dat de trein niets anders overbleef dan dwars door hun huis te rijden. Het verhaal laaide in augustus 2014 weer op, toen een foto van de trein die het gebouw binnenrijdt op Weibo meer dan tienduizend keer werd doorgestuurd. Ye Tianyi zelf ontkrachtte het toen: bij de bouw van Liziba stuitten ze op geen enkel spijkerhuis.
Wat gebeurde was het tegendeel van een doorboring. Het team van Ye Tianyi overwoog twee alternatieven: het spoor omleggen of de ontwikkelaar zijn blok op een andere kavel laten bouwen, en elk van beide zou het huidige beeld onmogelijk hebben gemaakt. Uiteindelijk werden gebouw en station als één constructie ontworpen; de plannen werden in twee jaar minstens zesmaal herzien en, volgens de meest aangehaalde chronologie, begonnen de werken voor beide gelijktijdig in 2001. Binnen is de 6e verdieping de hal, herbergt de 7e de technische apparatuur en is de 8e het perron. De hal, in 2018 uitgebreid, toont foto’s van Chongqing en herbergt sinds maart 2019 de Zaal van het Oude Nieuws van Bayu, met facsimile’s van kranten van 1891 tot 1954. De vertelling in de hal vertelt hoe een zo overtuigende legende ontstond dat ze nog leeft.
Twintig centimeter onder de keukens
Perron op de 8e verdieping
Samenvatting van deze stop
Het perron op de 8e verdieping, op 26 meter boven de straat, is het punt waar het samenleven tastbaar wordt. Vanaf de zijperrons zijn de stad en de rivier door de gevel te zien, en erboven liggen elf verdiepingen woningen. Spoor en huizen delen echter geen constructie: tussen de pijlers van het viaduct en de muren van het gebouw zit 20 centimeter afstand, zozeer dat het woonblok gesloopt zou kunnen worden zonder de treindienst te raken. Om met de bewoners samen te leven werden materialen geïnstalleerd die lawaai en trillingen absorberen en werd het gebouw versterkt; het maximale lawaai van de passerende trein blijft onder de 60 decibel.
De trein die hier stopt is deel van de geschiedenis van het vervoer in China: lijn 2 was de eerste stedelijke spoorlijn van Chongqing en van het westen van het land, en de eerste van China met een zadelmonorail, met technologie overgedragen door Hitachi. Er is zelfs een muzikale grap: in 2014 vierde een netizen dat er echt een lijn 2 bestond die op de achtste verdieping stopte, zoals in het lied van Dao Lang ‘De eerste sneeuw van 2002’, dat in werkelijkheid over een halte in Ürümqi ging.
In augustus 2014, midden in de virale koorts, klom een journalist van het perron naar de negende verdieping, vlak boven de sporen, en vond mevrouw Mo vlees snijdend in haar keuken: ze woonde er al vier of vijf jaar en verzekerde dat ze noch lawaai hoorde noch trillingen voelde. De audiogids sluit de route op dit perron af met de getuigenissen van de bewoners die boven de trein wonen.
