Visafslag en gegrilde zeevruchten
Audiogids Baai van Jimbaran (Teluk Jimbaran)
Een halve maan van zand tussen de landingsbaan van het vliegveld en de heuvels van de Bukit, waar de vangst van de nacht bij zonsopgang wordt geveild en bij zonsondergang boven kokosdoppen wordt gegrild. De strandcafés zijn niet door een resort bedacht: de vissers bedachten ze.
- 75 min audio
- Visserij en gastronomie
Jimbaran is een vissersdorp en toeristisch gebied aan de hals van het Bukit-schiereiland, ten zuiden van de luchthaven Ngurah Rai, in het district Zuid-Kuta, in de regentschap Badung. Het ontstond als nederzetting van vissers en boeren, en de naam komt volgens de kronieken van het dorp van jimbar, ‘breed’, het grote bos waar de stichter zich vestigde. Tegenwoordig hebben de visafslag van Kedonganan en de zeevruchtencafés op het zand het tot een van de culinaire bestemmingen van Bali gemaakt.
De vis van Jimbaran wordt niet boven houtskool gegrild, maar boven een vuur van kokosdoppen waarvan de rook hem gelijkmatig gaart zonder de huid te verbranden, en komt op tafel met sambal matah, een rauwe sambal van sjalot, chilipeper, citroengras en limoen. Op datzelfde strand beleefde Jimbaran op 1 oktober 2005 de donkerste nacht uit zijn geschiedenis, en de cafés liepen weer vol.
Hoogtepunten
- Visafslag van Kedonganan — De vangst van de nacht, op ijs, gewogen en geveild vanaf zes uur 's ochtends
- Jukung op het zand — Beschilderde boten met uitleggers, achter de markt op het strand getrokken
- Zeevruchtencafés — Tafels op het zand en grills van kokosdoppen erachter
- Sambal matah — Rauwe sjalot, chilipeper, citroengras en limoen bij de gegrilde vis
- De baai bij zonsondergang — Een halve maan van zand tussen de landingsbaan en de heuvels van Jimbaran
Ten zuiden van de luchthaven Ngurah Rai, precies waar Bali smal wordt om plaats te maken voor het Bukit-schiereiland, tekent de Baai van Jimbaran een halve maan van zand die van de landingsbaan in het noorden tot de heuvels van Jimbaran in het zuiden loopt. Het is een vissersdorp en toeristisch gebied in het district Zuid-Kuta, in de regentschap Badung, vooral bekend om twee dingen: de visafslag van Kedonganan en de strandcafés die de vangst van de dag grillen boven kokosdoppen.
De geschiedenis van de Baai van Jimbaran is die van een nederzetting van vissers en boeren die van het toerisme ging leven. Het traditionele dorp is georganiseerd in twaalf banjar en bewaart tempels die aan zijn beroepen verbonden zijn, en langs de baai staan nu vijfsterrenresorts als Four Seasons, InterContinental of Raffles. Maar de uitvinding die de plek beroemd maakte, het zeevruchtenrestaurant op het zand, kwam niet uit een hotel: ze kwam van de vissers zelf.
Wat te zien is in de Baai van Jimbaran is gerangschikt in drie haltes, van de visafslag bij zonsopgang naar de cafés van Kedonganan en het strand van Jimbaran bij zonsondergang, en de rode draad ertussen, een baai die Bali voedt, wordt compleet wanneer de route met de audiogids wordt afgelegd.
Boven de baai verrijst de heuvel van het Garuda Wisnu Kencana Cultuurpark, en de zonsondergangen aan deze westkust van de Bukit worden gedeeld met die van de Uluwatu-tempel.
De vangst komt binnen
Visafslag van Kedonganan
Samenvatting van deze stop
De visafslag van Kedonganan beslaat een overdekte markt naast het strand, met de ingang aan Jalan Pantai Kedonganan. Hij gaat rond zes uur ‘s ochtends open en sluit rond zes uur ‘s avonds, en in die tijd wordt de vangst van de nacht aangevoerd, gemarchandeerd en gewogen voor de veiling. In de ijsbakken liggen grote en kleine vis, kreeft, garnalen, krab en octopus, en aan de kramen ook fruit, groenten en rijst. De inkopers van restaurants en hotels komen vroeg om het beste van de vangst mee te nemen, en achter de markt liggen, op het zand getrokken, de beschilderde jukung waarmee wordt uitgevaren.
De afslag kent bovendien een praktisch gebruik: de warungs eromheen grillen wat er wordt gekocht tegen een kleine vergoeding per kilo, zodat de vis rechtstreeks van de ijsbak op de grill kan.
De naam van de plek bewaart zijn eigen geschiedenis. Volgens de kronieken van het dorp komt Jimbaran van jimbar, ‘breed’, het grote bos waar de stichter, Dhalem Putih, zich vestigde en waar zijn zoon Petak Jingga werd geboren. De overlevering vertelt dat Dhalem Putih alleen in dat struikgewas woonde en de plek de brede noemde omdat er niemand anders was. Wat hij daarna deed en waarom een heel dorp de naam van een eenzaamheid draagt, wordt onthuld wanneer de vertelling ter plekke wordt beluisterd.
Het idee van de vissers
Cafés van Kedonganan
Samenvatting van deze stop
Op het zand van Kedonganan staan de zeevruchtencafés op een rij: zijdelings open lokalen, tafels op het strand en grills achterin. Het ritueel is altijd hetzelfde: de gast kiest de levende zeevruchten en ze worden ter plekke bereid, bijna altijd gegrild boven een vuur van kokosdoppen in plaats van houtskool. De rook van de doppen gaart de vis gelijkmatig zonder de buitenkant te verbranden, en het gerecht komt op tafel met sambal matah, een rauwe sambal van sjalot, chilipeper, citroengras en limoen.
De oorsprong van deze cafés is bescheiden. De vissers verkochten drankjes op het strand en namen hun eigen gegrilde vis als lunch mee; de toeristen vroegen om te proeven, en de dorpelingen openden de eerste warungs met gegrilde vis, de eerste zeevruchtenrestaurants van het zuiden van Bali.
Dat idee veranderde het dorp. Sinds de komst van de zeevruchtenrestaurants en de internationale hotels is het grootste deel van de plaatselijke bestaansmiddelen naar het toerisme verschoven en is de baai volgelopen met vijfsterrenresorts. Hoe de lunch van een visser uitgroeide tot de tafel van Bali, vertelt de audiogids, tussen de grills.
De zonsondergang en de nacht dat het strand terugkwam
Strand van Jimbaran
Samenvatting van deze stop
De laatste halte ligt op het strand van Jimbaran, naast de zeevruchtencafés van het dorp en tegenover de ondergaande zon. Het is het uur waarop de baai volloopt met tafels op het zand, maar juist deze oever bewaart de donkerste nacht uit haar geschiedenis. Op 1 oktober 2005 vielen zelfmoordterroristen twee warungs op het strand van Jimbaran en een restaurant in Kuta aan; twintig mensen kwamen om en meer dan honderd raakten gewond. De strandcafés herstelden zich daarna.
Achter het zand gaat het dorp door dat dit alles draagt. Het traditionele dorp Jimbaran bestaat uit twaalf banjar, en tot zijn tempels behoren Pura Ulun Swi, met een meru van elf daken; Pura Gaing Mas, de tempel van de zoutwinners; en Pura Tegal Wangi, de tempel van de vissers. Een dorp van vissers en boeren dat nu vooral van het toerisme leeft, met de grote resorts verspreid over de baai.
Een nacht van geweld en de gewone avonden die daarna terugkwamen, op hetzelfde zand. Hoe beide op dit punt van de baai samengaan, wordt onthuld wanneer de vertelling tegenover de zee wordt beluisterd.
