Audiogids Nationaal Bospark Zhangjiajie

In Zhangjiajie verheft het Nationaal Bospark Zhangjiajie (张家界国家森林公园) een bos van pilaren van kwartsietzandsteen, bruin of roodachtig, met dennen en struiken op de top en bijna verticale wanden die tot op de bodem van de dalen vallen. Het was het eerste nationale bospark van China, in 1982 opgericht, en maakt deel uit van het natuurschoon van Wulingyuan, dat in december 1992 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst kwam. Voordat het een ansichtkaart werd, was het echter kaalslag: in 1958 werd hier een staatsboswachterij gesticht, en een groot deel van het groen dat nu de dalen bedekt, plantten haar arbeiders boom voor boom.

De geschiedenis van het Nationaal Bospark Zhangjiajie staat ook in zijn namen geschreven. Om de naam van de plek zelf strijden twee families Zhang, een van het Han-hof en een van de Ming-dynastie. Huangshizhai, het grote plateau in het zuidwesten van het park, dankt zijn naam, zo wil de legende, aan de oude Huang Shigong, de Heer van de Gele Steen, die daarboven zijn leerling Zhang Liang zou hebben gered toen regeringstroepen hem omsingeld hielden; vandaar het lokale gezegde dat wie Huangshizhai niet beklimt, tevergeefs naar Zhangjiajie is gekomen. Op datzelfde plateau heet een ronde rots die boven de leegte hangt het Platform om Sterren te Plukken: volgens de overlevering van de plaatselijke gidsen doopte staatsraad Zhang Jingfu het, die er op 8 november 1983 bij het ochtendgloren opklom, met nog sterren aan de hemel, en voor de pilaren een paar verzen improviseerde: ‘al is het niet de hemel, het lijkt niet van deze wereld’.

De architectuur is van rots en niemand bouwde haar: water en ijs sneden haar uit een oude zeebodem, en in één landschap is de hele reeks te zien, van plateau tot losstaande pilaar. Dat decor trok al snel camera’s aan. Het team van de serie ‘Reis naar het Westen’, vanaf 1982 opgenomen, was het eerste dat in Zhangjiajie kwam filmen, toen er bovenop nog niet eens leuningen waren; volgens haar man Wang Chongqiu gleed regisseur Yang Jie in de regen uit terwijl ze buitenlocaties zocht, en alleen een boomstronk halverwege de helling hield haar van de afgrond. Wat er te zien is in het Nationaal Bospark Zhangjiajie is verdeeld over vijf haltes, van de zuidpoort tot de Eerste Brug onder de Hemel, langs de Gouden Zweepbeek, de Bailong-lift en de Avatar-zuil, en krijgt pas volle betekenis bij het lopen met de audiogids.

Het andere grote zandsteenlandschap van de stad is de Tianmen-berg, met zijn in de wand geopende boog, en de cultuur van de Tujia, wier inwoners in traditionele dracht in 2010 het Avatar-bord onthulden, heeft haar uitstalraam in het Tujia-folklorepark.

Een met de hand geplant bos en een met de hand gekopieerd besluit

Zuidpoort van het park

Samenvatting van deze stop

De route begint bij de zuidpoort, de ingang van Senlin Gongyuan, waar de eerste pilaren boven het bos uitsteken. Dat bos heeft een geboortedatum. In het najaar van 1958 richtte het district Dayong de staatsboswachterij van Zhangjiajie op en stelde de 28-jarige Liu Shaohua aan het hoofd, die zijn naam veranderde in Liu Kailin, ‘Liu die het bos opent’. Met zijn arbeiders zwoer hij voor het portret van Mao de berg niet te verlaten voordat die was herbebost. Tussen 1962 en 1965 herbebostte de boswachterij 120 tot 160 hectare per jaar, en in 1971 was haar ruim 30.000 mu berg, zo’n 2.000 hectare, volledig groen.

De stap naar een park kwam in september 1982, met een besluit van de Staatsraad, doorgegeven door de Staatscommissie voor Planning, dat het Nationaal Bospark van Zhangjiajie instelde, het eerste van China. Het was een document van één bladzijde, en Zhang Jie, een 26-jarige bediende, moest het met de hand overschrijven: op de boswachterij was geen kopieerapparaat.

De naam draagt zijn eigen twist met zich mee. De officiële versie schrijft hem toe aan Zhang Liang, de strateeg die Liu Bang hielp de Han-dynastie te stichten en die, toen de nieuwe keizer de mensen ging wantrouwen die hem op de troon hadden gebracht, het hof verliet en zijn toevlucht zocht in deze bergen, toen Qingyan genoemd; volgens de overlevering plantte hij zeven ginkgo’s, bleven zijn nakomelingen hier wonen en zou hij zelf ter plaatse begraven zijn. Een andere, nuchterdere versie voert hem terug naar de Ming-dynastie: rond 1488-1506 beloonde het hof Zhang Wancong, militair bevelhebber van het garnizoen van Dayong, met de bergen rond het park, en de naam komt voor het eerst op schrift voor in het voorwoord van een genealogie van de Zhangs uit 1631, geschreven door een nazaat. Welke van de twee families het zwaarst weegt in de naam, en hoe die naam in 1994 de naam van de stad Dayong verving, onthult de vertelling, in de schaduw van de eerste pilaren.

Luister naar deze stop in de app

Zand van een Devoonse kust, gespleten door ijs

Gouden Zweepbeek

Samenvatting van deze stop

Over de bodem van het dal stroomt de Gouden Zweepbeek (Jinbian Xi), tussen steenbossen aan weerszijden, langs de rots die haar naam geeft, de Gouden Zweeprots (Jinbian Yan). In de wanden zijn twee soorten lijnen te lezen: de horizontale lagen en verticale scheuren, de diaklazen, die de rots van boven naar beneden doorkruisen. Daar ligt de sleutel tot het hele landschap.

Zo’n 380 miljoen jaar geleden, in het Devoon, was Wulingyuan een kust bij de monding van rivieren die kwartszand aanvoerden; de bodem zakte langzaam weg en stapelde meer dan 500 meter kwartsietzandsteen op. Die rots lost niet op, dus de pilaren zijn geen karst: ze worden gevormd door fysieke erosie. IJs dat in de winter uitzet in de verticale spleten en plantenwortels breken ze stap voor stap af, en de beek voert het puin weg. In het hele geopark verheffen zich meer dan 3.000 pilaren, van enkele tientallen tot 400 meter hoog, ruim 1.000 hoger dan 200 meter; voor het bospark worden er meer dan 2.000 genoemd. In één landschap is de hele reeks te zien: platform, plateau, muur, pilarenbos, groep pieken en overgebleven pilaren.

De legende heeft een andere verklaring voor de pilaar die naast het water oprijst: het zou de zweep zijn waarmee de Eerste Keizer, Qin Shi Huang, de bergen dreef om de zee op te vullen en die hij hier dronken liet vallen, om in steen te veranderen. Ernaast waakt een piek in de vorm van een arend er dag en nacht over, zo wil de overlevering, in het beeld dat bekendstaat als ‘de goddelijke arend bewaakt de zweep’. Hoe mythe en geologie in dezelfde rots samenleven, onthult de vertelling bij de beek.

Luister naar deze stop in de app

Een stalen toren tegen de zandsteenwand

Bailong-lift

Samenvatting van deze stop

Aan de voet van de zandsteenwand begint de Bailong-lift, een stalen toren met glazen cabines die 326 meter stijgt tot aan de rand van Yuanjiajie. Het onderste deel is in de rots uitgehouwen, het bovenste ligt in het zicht. De bouw begon in oktober 1999, hij ging open in 2002 en op 16 juli 2015 erkende Guinness hem als de hoogste buitenlift ter wereld. Zijn aanwezigheid in een Werelderfgoedgebied is om zijn milieu-impact onderwerp van discussie geweest, en hij lag tussen 2002 en 2003 tien maanden stil om veiligheidsredenen.

De toren beantwoordt aan een bezoekerscurve. In 1979, ten tijde van de boswachterij, kwamen er zo’n 13.000; in 1984 waren het er 80.000, in 1988 al 560.000 en in 2018 meer dan 4 miljoen. Die stroom had een prijs: in 1998 gaf het Werelderfgoedcomité Wulingyuan een gele kaart wegens ongecontroleerde toeristische ontwikkeling, en vanaf 8 november 2001 werden hotels, restaurants en illegale voorzieningen binnen het natuurschoon afgebroken, in totaal bijna 200.000 vierkante meter.

Wonder en massa bestaan naast elkaar op deze halte, aan de voet van een constructie die door een beschermd landschap omhoogklimt. Wat er is gewonnen en wat er verloren ging door zoveel mensen boven op de pilaren te brengen, rafelt de vertelling uit aan de voet van de toren.

Luister naar deze stop in de app

Een zuil met een Hollywood-naam

Avatar Hallelujah Mountain (Qiankun-zuil)

Samenvatting van deze stop

Aan de zuidrand van Yuanjiajie verheft zich een losstaande pilaar met begroeiing op de top: de Zuidelijke Hemelzuil, ook Qiankun-zuil genoemd. Sinds 2010 wijst een bord haar aan met een andere naam, ‘Avatar Hallelujah Mountain’. Er wordt verteld dat in december 2008 een fotograaf van het Avatar-team, vergezeld van Li Te van het Instituut voor Digitale Media van de Universiteit van Hunan, in Yuanjiajie het pilarenbos fotografeerde, en daartussen deze zuil.

De naamswijziging heeft een datum. Het idee ontstond op 19 januari 2010 tijdens een vergadering van de Toerismevereniging van Zhangjiajie, en op 25 januari onthulden enkele inwoners in Tujia-dracht het nieuwe bord tijdens een ceremonie. De website van de gemeente bevestigde het, maar na de afwijzing op internet, met 82 % tegen in een peiling van Phoenix en 90 % in een andere, ontkenden de autoriteiten de naam van de berg te hebben veranderd en presenteerden ze het bord als een manier om aanspraak te maken op het model; de pers schreef de operatie toe aan toeristische marketing. De naam is nog altijd in gebruik.

Ook over het model bestaat geen overeenstemming. In Zhangjiajie houdt men vol dat het deze zuil was; James Cameron verklaarde in China dat de zwevende bergen gemodelleerd waren naar Huangshan in Anhui, en ontwerper Dylan Cole noemt drie Chinese regio’s, Guilin, Huangshan en Zhangjiajie, naast de tepuis van Venezuela en karstformaties in Thailand. In januari 2010 bood Deng Daoli van de plaatselijke toerismevereniging zelfs 100.000 yuan aan wie een gelijkenderend model zou vinden. Ook het veelgenoemde cijfer is niet wat het lijkt: de 1.080 meter, of 3.544 voet, is de hoogte van de top boven zeeniveau, zo’n 1.074 meter, en niet de hoogte van de pilaar. Wat zwaarder weegt in de faam van deze zuil, de rots of de campagne, onthult de vertelling terwijl je ervoor staat.

Luister naar deze stop in de app

Een boog boven de leegte en een reliëf met een eigen naam

Eerste Brug onder de Hemel

Samenvatting van deze stop

In Yuanjiajie verbindt de Eerste Brug onder de Hemel (Tianxia Diyi Qiao) twee pilaren met een natuurlijke rotsboog die boven de leegte hangt, en vlakbij kijkt het uitkijkpunt Mihuntai uit over het pilarenbos. De brug maakt dezelfde erosie zichtbaar als de halte bij de beek, die nog altijd doorwerkt: water, ijs en wortels die de ene pilaar van de andere scheiden.

De faam van de plek begon met een penseel. In het late najaar van 1979 klom de schilder Wu Guanzhong naar de toen onbekende boswachterij om te schilderen, en op 1 januari 1980 publiceerde de Hunan Ribao zijn artikel ‘Niemand kent het meisje dat in haar kamer wordt bewaard: Zhangjiajie, een parel van schoonheid’, dat de plek uit de anonimiteit haalde. In 2010 besloot het park een bronzen standbeeld voor hem op te richten. Daarna volgden de erkenningen: in december 1992 kwam Wulingyuan op de UNESCO-Werelderfgoedlijst, en op 13 februari 2004 werd Zhangjiajie goedgekeurd als een van de eerste geoparken ter wereld.

Wat restte was de naam van het reliëf zelf. In de eerste jaren werd het ten onrechte als danxia geclassificeerd, tot in november 2010, op een internationaal symposium in Zhangjiajie, de naam ‘Zhangjiajie-reliëf’ werd vastgesteld voor elk vergelijkbaar pilarenbos van kwartsietzandsteen, waar ook ter wereld. Hoe een boswachterij die haar besluiten met de hand overschreef een stad, een Hollywood-berg en een soort reliëf haar naam gaf, onthult de vertelling, bij de brug.

Luister naar deze stop in de app