Historische stierenvechtarena
Audiogids Plaza de Toros de la Maestranza (Real Maestranza de Caballería de Sevilla)
De stierenarena van de Maestranza had 120 jaar nodig om af te komen, van 1761 tot 1881, en daarom is haar zandpiste niet rond: het is een ovaal met 30 ongelijke zijden, ingeklemd tussen de Guadalquivir en de Arenal. Haar Puerta del Príncipe gaat alleen open voor wie drie oren verdient, en in ruim anderhalve eeuw zag in Sevilla slechts een handvol torero's te voet een staart toegekend.
- 30 min audio
- 120 jaar bouwen
Op de heuvel van de Baratillo, aan de rivier, begon de Real Maestranza de Caballería de Sevilla in 1761 aan een stenen arena, naar een ontwerp van Francisco Sánchez de Aragón, die geleidelijk de eerdere houten arena's verving. Het werk was pas in 1881 af: tussendoor verschoof Vicente de San Martín het middelpunt van de piste, verbood Karel III in 1785 de stierengevechten en lag de bouw zestig jaar stil, en bedekte Juan Talavera de piste met albero en sloot hij de bovenste arcade met de laatste 40 ijzeren balkons. Het resultaat is een onregelmatige veelhoek van 30 zijden, met de Puerta del Príncipe en de loge opgedragen aan infant Filips.
Het stralende albero bewaart ook een duisterder herinnering. Op 5 mei 1861 volgde keizerin Elisabeth van Oostenrijk, Sissi, een stierengevecht vanaf deze tribunes; in 1922 kreeg matador Varelito hier een hoornstoot die hem drie weken later fataal werd, zonder antibiotica die de infectie konden stoppen; en in 1992, het zwarte jaar van de banderillero's, stierven twee mannen in zilver in dezelfde ziekenboeg met nauwelijks vier maanden ertussen. In de Capilla de los Toreros, naast het Patio de Caballos, vertellen de votiefgiften voor de Virgen del Rosario die keerzijde van de roem.
Hoogtepunten
- Puerta del Príncipe — Gaat alleen open na drie oren, of twee oren en een staart
- Ovale zandpiste — Een veelhoek met 30 ongelijke zijden, sporen van 120 jaar bouwen
- Palco del Príncipe — Koepel van tegels en beeldengroep van Cayetano de Acosta uit 1765
- Prenten van Goya — Twaalf gravures van de Tauromaquia, Parijse uitgave van 1876
- Capilla de los Toreros — Altaar van de Virgen del Rosario met de votiefgiften van de matadors
In de Arenal van Sevilla, tussen de Paseo de Cristóbal Colón en de straten Adriano en Antonia Díaz, beslaat de Plaza de Toros de la Maestranza een bijna driehoekig bouwblok op de oude heuvel van de Baratillo, op een steenworp van de Guadalquivir. De eigenaar is de Real Maestranza de Caballería de Sevilla, die hier rond 1730, na het privilege van Filips V om stierengevechten te houden, haar eerste houten arena bouwde. De stenen arena, van albero en kalk, werd in 1761 begonnen naar een ontwerp van Francisco Sánchez de Aragón en was pas in 1881 voltooid: 120 jaar bouwen die verklaren waarom het gebouw, van binnen en van buiten, een onregelmatige veelhoek met 30 ongelijke zijden is en waarom de piste een ovaal vormt in plaats van een cirkel.
De geschiedenis van de Plaza de Toros de la Maestranza is een reeks correcties. Tussen 1761 en 1765 verrezen het binnenportaal en daarboven de Palco del Príncipe, met de beeldengroep van Cayetano de Acosta; tussen 1781 en 1785 verkleinde Vicente de San Martín de piste door het middelpunt van de cirkel te verschuiven; in 1785 legde het verbod van Karel III de werkzaamheden zestig jaar stil; in 1876-1877 verlaagde Juan Talavera de piste en bedekte hem met albero, en in 1880-1881 sloot hij de bovenste arcade met de 40 ontbrekende balkons, de eerste keer dat er ijzer in het werk kwam. Nog in 1914-1915 herbouwden José Sáez y López en Aníbal González de tribunes in schone baksteen. De Maestranza zelf heeft de chronologie moeten vastleggen tegenover andere versies: lange tijd werd het oorspronkelijke ontwerp aan San Martín toegeschreven, en sommige bronnen vervroegen het begin naar 1749, een datum die de instelling alleen reserveert voor de stenen bijgebouwen tegen de houten arena.
Tegenwoordig houdt de arena haar seizoen met stierengevechten tijdens de Feria de Abril en de Feria de San Miguel in september, en daartussen wordt ze als museum bezocht: de Puerta del Príncipe, de tribunes boven het albero, de twee tegenover elkaar liggende loges, de zalen met schilderijen en prenten die in 2008 opengingen, met twaalf gravures van Goya’s Tauromaquia, en de Capilla de los Toreros naast het Patio de Caballos. Wat te zien in de Plaza de Toros de la Maestranza is geordend in vijf haltes, en de architectuur van de Plaza de Toros de la Maestranza, met haar 120 jaar bouwen ingeschreven in de grond en de baksteen, is pas helemaal te begrijpen wanneer ze met de audiogids wordt doorlopen.
Op vijf minuten lopen over de Paseo de Colón houdt de Torre del Oro de wacht aan dezelfde oever van de Guadalquivir, en landinwaarts, op een halve kilometer, verrijst de Kathedraal van Sevilla.
De Puerta del Príncipe, alleen voor triomfators
Stierenarena van de Real Maestranza de Caballería de Sevilla
Samenvatting van deze stop
Vanaf de stoep van de Paseo de Cristóbal Colón, met de rivier in de rug, opent de gevel van de Maestranza zich in de Puerta del Príncipe: een onderbouw van zichtbare steen, geflankeerd door twee torentjes met kleinere deuren met latei. Het is de hoofdpoort van de arena, maar niet die van het publiek. Hierdoor verlaten de triomfators de arena op de schouders, en om haar te openen moeten minstens drie oren worden verdiend, of twee oren en een staart. In een arena die bekendstaat om hoe weinig ze toekent, is die drempel de maat van succes.
Het volstaat de gevel af te lopen om te merken dat het gebouw geen zuivere meetkunde volgt. De Maestranza is een onregelmatige veelhoek met 30 ongelijke zijden, ingeklemd in een bijna driehoekig bouwblok op de heuvel van de Baratillo, tussen de Paseo de Cristóbal Colón en de straten Adriano en Antonia Díaz. Die onregelmatigheid is geen gril: de stenen arena werd in 1761 begonnen naar een ontwerp van Francisco Sánchez de Aragón en pas in 1881 gesloten, en elk stuk van die 120 jaar liet zijn eigen vorm achter in de muren.
Naast de arena kijkt het brons van Curro Romero, de Farao van Camas, een werk van Sebastián Santos Calero dat in 2001 werd onthuld, naar de poort die hij tussen 1966 en 1980 vier keer op de schouders passeerde; in de buurt staan ook de standbeelden van Pepe Luis Vázquez en zijn broer Manolo Vázquez. Op 19 mei 1966 sneed Curro acht oren af van zes stieren, de grootste oogst in één middag in de Maestranza. Wat er die middag nodig was om het standbeeld te verdienen, vertelt de audiogids ervoor.
Een zandpiste die niet rond is
Zandpiste
Samenvatting van deze stop
Vanaf de tribunes lijkt de gele piste van de Maestranza een cirkel, tot de blik blijft hangen: het grondplan is licht ovaal. De verklaring ligt in de achttiende eeuw. Tussen 1781 en 1785 verkleinde Vicente de San Martín de piste door het middelpunt van de cirkel te verschuiven en een andere met een kortere straal te trekken, en uit die correctie ontstaat het ovaal dat de arena van Sevilla nu van elke andere onderscheidt.
Ook het albero lag er niet altijd. In 1876-1877 verkleinde en verlaagde Juan Talavera y de la Vega de piste opnieuw en bedekte hem met die gele aarde die de arena nu kenmerkt. En in 1914-1915 vervingen José Sáez y López en Aníbal González de oude tribune door een van schone baksteen, verkleinden de piste nogmaals en plaatsten het hek afkomstig uit het klooster van Regina Angelorum. Drie opeenvolgende verkleiningen, elk nog zichtbaar in de grond en op de rijen.
Waarom elke architect de piste weer kleiner maakte, en wat het stierenvechten daarmee won, onthult de vertelling, beluisterd op deze tribunes.
Van de Palco del Príncipe tot het wapen van Franzi
Palco del Príncipe
Samenvatting van deze stop
Tegenover de tribunes leest de arena als een dialoog tussen twee loges. Boven het binnenportaal verrijst de Palco del Príncipe, gebouwd tussen 1761 en 1765 en opgedragen aan infant Filips, eerste hermano mayor van de Maestranza: een balkon gereserveerd voor de koninklijke familie, met zuilen en een koepelbekroning van blauwe en witte tegels, bekroond door de beeldengroep van de Portugees Cayetano de Acosta. Het is het oudste onderdeel van de stenen arena, het beginpunt van het werk.
Daartegenover, boven de toril-deur, markeert het Balcón de la Diputación het einde van datzelfde werk. In 1880-1881 sloot Juan Talavera de bovenste arcade met de 40 ontbrekende balkons, twintig aan elke kant van de toril, en gebruikte voor het eerst ijzer in de bouw; het wapen van de Real Maestranza dat erboven troont, werd gebeeldhouwd door Augusto Franzi. Tussen de ene loge en de andere: 120 jaar afstand en de hele overdekte tribune rond de arena. In die loges zat op 5 mei 1861 keizerin Elisabeth van Oostenrijk, Sissi, om een stierengevecht bij te wonen.
En op dit albero wegen de trofeeën zwaar. Op 26 april 2023 sneed Morante de la Puebla twee oren en de staart af van Ligerito, van Domingo Hernández, en de stier kreeg een ereronde: geen torero te voet had sinds Francisco Ruiz Miguel in 1971 in de Maestranza een staart gekregen, en alleen de rejoneador Pablo Hermoso de Mendoza had het in 1999 bereikt. Tweeënvijftig jaar wachten op een prijs die deze arena bijna nooit toekent; wat er die middag op de tribunes gebeurde, vertelt de audiogids voor de loges.
Vóór de steen: houten arena’s
Zalen met schilderijen en prenten
Samenvatting van deze stop
De zalen met schilderijen en prenten, geopend op 21 november 2008, bevatten stierengevechtschilderijen uit de achttiende tot de twintigste eeuw en een verzameling gravures, onder meer twaalf prenten van Goya’s Tauromaquia in de derde uitgave, de Parijse van 1876. Tussen die schilderijen wordt de geschiedenis van de arena teruggespoeld tot vóór de steen.
Rond 1730, met het privilege van Filips V om stierengevechten te houden, bouwde de Real Maestranza in de Arenal haar eerste arena: van hout en rechthoekig, zoals die van het Plaza de San Francisco. Ze duurde niet lang. In 1733 werd ze ontmanteld omdat vechten in de vier hoeken gevaarlijk was gebleken, en er werd een andere gebouwd, ook van hout, rond en achthoekig; om plaats te maken begon men de heuvel van de Baratillo af te graven. Op die verlaagde grond zou vanaf 1761 de stenen arena verrijzen.
De volgende klap kwam vanuit het hof. In 1785 verbood Karel III de stierengevechten in het hele land en lag de bouw zestig jaar stil; intussen bleef het onvoltooide deel van de arena van hout. Hoe steen en planken tientallen jaren naast elkaar bestonden en wat de prenten van Goya laten zien van dat stierenvechten uit de achttiende eeuw, onthult de vertelling voor de schilderijen.
De Maagd van de votiefgiften van de torero’s
Capilla de los Toreros
Samenvatting van deze stop
Het bezoek eindigt in een kleine kapel naast het Patio de Caballos, de Capilla de los Toreros, met een altaar van de Virgen del Rosario. Aan haar voeten liggen de votiefgiften van de matadors: elk is een vervulde belofte of een smeekbede vóór het betreden van de piste. Het is de keerzijde van de Puerta del Príncipe: de roem wordt buiten gevierd, op straat; de angst wordt hier gebeden.
De ziekenboeg van de arena bewaart de donkerste episode van die herinnering. In 1992, het zwarte jaar van de banderillero’s, spietste op 1 mei, tijdens de Feria de Abril, de stier Cubatisto van Atanasio Fernández, de eerste van de middag van José María Manzanares, zijn banderillero Manolo Montoliu in de borst, vlak nadat hij een paar banderillas had geplaatst; hij kwam praktisch dood in de ziekenboeg aan, een trompetsignaal kondigde zijn overlijden aan en het gevecht werd in stilte afgebroken, met het nieuws live gemeld door de journalist Fernando Fernández Román. Op 13 september van datzelfde jaar verwondde de stier Avioncito, van de Conde de la Maza, banderillero Ramón Soto Vargas in de borst, die uren later in dezelfde ziekenboeg overleed.
En toch gaan de torero’s elke april en elke september, tijdens de Feria de Abril en de Feria de San Miguel, opnieuw over deze drempel voordat ze het albero betreden. Wat er op dat moment aan de Virgen del Rosario wordt gevraagd, en welke votiefgiften hier zijn achtergelaten door wie op de schouders naar buiten ging, onthult de vertelling van deze laatste halte.
