Hokkien-woonmuseum
Audiogids Chinpracha House (Baan Chinpracha)
De eerste ‘ang mo lau’-villa van Phuket, in 1903 gebouwd door een 20-jarige tinerfgenaam, wordt nog steeds bewoond door zijn nazaten. De benedenverdieping is museum, de bovenverdieping thuis.
- 40 min audio
- Chinees-Europese architectuur
Chinpracha House werd in 1903, aan het einde van de regering van Rama V, gebouwd door Phra Phitak Chinpracha (Tan Ma Siang), stichter van de Tandavanitj-familielijn. De Chinees-Europese stijl doet denken aan de villa’s van de magnaten van Penang, en ‘ang mo’, ‘rood haar’ in het Hokkien, was de naam waarmee Europeanen werden aangeduid. Tegels uit Italië, houten meubels uit Engeland, stukken met parelmoer uit China en een hek uit Nederland vormen een huis van twee verdiepingen dat de handelswereld van het tin samenvat.
Het contrast hoort bij de aantrekkingskracht. In 1903 lag de villa aan de rand van de stad, en nu ontnemen winkelwoningen die ervoor zijn gebouwd deels het zicht op de gevel. Binnen is het midden van het huis echter nog steeds open naar de hemel boven een vijver, staan de meubels per paar van man en vrouw bij elkaar, en sinds 1985 is de benedenverdieping als museum open, vaak onder leiding van de eigenaar zelf.
Hoogtepunten
- Eerste ‘ang mo lau’ van Phuket, gebouwd in 1903
- Chim chae: een opening naar de hemel boven een vissenvijver
- Italiaanse tegels en meubels uit Engeland en China
- Tweelingvitrines voor man en vrouw, met feniks en bloemen
- Kleerkast met baba-yaya-kleding en een behoudsprijs uit 2009
Wat te zien bij Chinpracha House, aan Krabi Road in Phuket, is grotendeels een les over hoe de Hokkien-tinelite leefde. Phra Phitak Chinpracha werd in 1883 in Phuket geboren en liet het huis bouwen toen hij 20 was, terwijl hij al eigenaar was van tinmijnen, een ijsfabriek, een pandhuis en een bioscoop. Zijn vader, Luang Bamrung Chin Prathet (Tan Niao Yi), geboren Hokkien en militair, was in 1854 in Siam aangekomen, exploiteerde tinmijnen in Phuket en dreef handel in Penang met de firma Lian Bie.
De geschiedenis van Chinpracha House en zijn architectuur worden vandaag doorlopen in een levend huis: de nazaten wonen nog op de bovenverdieping, die niet te bezoeken is, en de benedenverdieping functioneert als museum. In 2009 ontving het huis, onder koninklijk beschermheerschap, de prijs voor uitmuntende architectonische conservering van de Association of Siamese Architects. De volledige ervaring beleef je het best met de audiogids, die elke zaal ordent en de verrassendste details bewaart voor het moment dat je er bent. Het huis deelt zijn wereld met het Phuket Thai Hua Museum, eveneens gebouwd door Hokkien-tinfamilies, en met Thalang Road, de oude binnenstad van de tinbaronnen.
Een villa met ‘rood haar’ achter de winkels
Chinpracha House
Samenvatting van deze stop
De eerste halte ligt voor de gevel en het hek. Het huis uit 1903 is de eerste ‘ang mo lau’ van Phuket, een Chinees-Europese villa van twee verdiepingen met bogen, zuilen en luiken met houten lamellen. Het hek van het terrein komt uit Nederland, een van de andere ingevoerde materialen waarmee het werd gebouwd.
Het contrast met de omgeving is opvallend. Toen de villa werd gebouwd, lag ze aan de rand van de stad; na de dood van de man van de eigenares ging een deel van het terrein naar een andere verwant, die het verkocht aan een ontwikkelaar. Die bouwde winkelwoningen vlak voor de gevel, met een rechtszaak die in 2011 werd aangespannen, en vanaf de straat is het frontale zicht deels ontnomen.
Volgens het volksgeloof bewaart de ingang bovendien een klein ritueel: in de deur zit een hoge drempel en de huisregel is dat men er overheen stapt, erover springend en zonder erop te trappen. De audiogids bewaart voor dit punt de rest van het verhaal over de jonge erfgenaam en zijn huis met ‘rood haar’.
Een gat in het plafond om geld aan te trekken
Chim chae en centrale vijver
Samenvatting van deze stop
Het hart van het huis is de ‘chim chae’, een opening die openligt voor wind, regen en zon boven een vierkante vijver. De familie maakte er een vissenvijver van, en het water wordt dagelijks versierd met verse bloemen. In de Chinese feng shui laat de chim chae geld het huis binnenkomen, en een houtsnijwerk onder de trap met motieven van rijkdom en voorspoed versterkt dat idee.
Rond de vijver strekt zich de grote zaal uit, bedekt met versierde tegels die via Penang uit Italië zijn ingevoerd. Die vloer maakt deel uit van een geheel van materialen uit Europa en China: houten meubels uit Engeland en stukken met parelmoerinleg uit China.
Het is het geld van het tin, dat vader en zoon opbouwden tussen de mijnen van Phuket en de handel van Penang, dat verklaart waarom een huis uit 1903 voorwerpen uit de halve wereld verzamelde. De smakelijkste gegevens over die handel blijven bewaard voor de vertelling ter plaatse.
Feniks en bloemen: een huis in paren
Tweelingvitrines voor man en vrouw
Samenvatting van deze stop
De derde halte draait om de tweelingvitrines van gesneden hout, naast elkaar geplaatst. De mannelijke eindigt in een gesneden feniks en de vrouwelijke in bloemen, en de leeuwenkoppoten onderscheiden de mannelijke van de vrouwelijke leeuw. De Chinese parelmoerstoelen zijn eveneens paren, zodat het hele huis rond het huwelijk lijkt te zijn bedacht.
Al het meubilair is origineel en werd van generatie op generatie geërfd. Tot de stukken behoren een bed versierd met opalen uit Australië en de wieg waarin Chanachon Tandavanitj, een nazaat van de vijfde generatie, als kind sliep. In het huis vinden bovendien traditionele baba-bruiloften van Phuket plaats: daarvoor werd een zaal op de benedenverdieping, die oorspronkelijk geen slaapkamers had, omgebouwd tot slaapvertrek waar de bruid de bruiloftsstoet van de ‘khan mak’ afwacht.
In de bezoekbare vleugel is ook een altaarzaal voor de voorouders van de familie Tandavanitj. Volgens de gedocumenteerde overlevering is het geen afgezet museumstuk: de nazaten houden er nog altijd hun ceremonies, en naast het altaar kunnen de regels voor het maken van foto’s afwijken van die in de andere zalen.
Een eeuwenoude tuniek in de familiekleerkast
Hoek met baba-yaya-kleding en koffie
Samenvatting van deze stop
De laatste halte brengt meerdere huiselijke hoeken samen: muren vol familieportretten en oude foto’s van Phuket rond 1900, een ervan met de eigenaar en zijn auto bij de ingang zonder andere gebouwen eromheen, en een ruime keuken met koperen en aarden potten, woks en gestapelde lunchtrommels rond het centrale fornuis.
In een zaal worden traditionele baba-yaya-kleding voor foto’s verhuurd, naast een hoek met koffie en plaatselijke zoetigheden. Volgens de gedocumenteerde overlevering ontstond de kleerkast uit de passie van Charoonrat Tandavanitj, moeder van de huidige gastheer, die kleding verzamelde en kon naaien en borduren. Onder haar stukken wordt een baju panjang bewaard, de lange baba-tuniek, ouder dan honderd jaar, bedrukt met pikulbloemen op een donkerbruine ondergrond. Tijdens de pandemie hielp de echtgenote van Chanachon een dienst voor het maken van eigentijdse baba-kleding op te zetten.
Het huis bewaart bovendien andere mijlpalen: in 1916 verleende koning Rama VI de familie de achternaam Tandavanitj, en de plek diende als decor voor ‘Heaven and Earth’ (1993) van Oliver Stone, waarin ze voor Saigon doorging, en komt voor in de aflevering ‘Treasure of the Peacock’s Eye’ (1992) van ‘The Young Indiana Jones Chronicles’. Chanachon vat de geest van het huis zo samen: zoals het meer dan honderd jaar geleden was, zo is het nog steeds.
