Sino-Portugese binnenstad
Audiogids Thalang Road
Het oude ‘hoofd van de markt’ van Phuket: een straat met 151 winkelwoningen met een zeer lange diepte en een arcade van vijf voet, gebouwd met het geld van het tin en sinds 2010 weer tot leven gewekt.
- 45 min audio
- Sino-Portugese winkelwoningen
Thalang Road bestaat al minstens sinds 1850 en is het hoofd van het plan in bouwblokken dat Phuket naar het voorbeeld van Penang overnam onder Khaw Sim Bee na Ranong, commissaris van de monthon ten tijde van Rama V. De straat verbindt Yaowarat Road met Montri Road, in het subdistrict Talat Yai, en van de 151 winkelwoningen heeft ongeveer de helft Sino-Portugese architectuur behouden. Wie zoekt wat te zien is in Thalang Road, vindt een binnenstad die overdekt te doorlopen is, onder een ononderbroken doorgang van vijf voet breed.
De gevels lezen als drakengezichten: de deur is de mond, de ramen zijn de ogen en het bovenlicht vormt de wenkbrauwen. Daarachter kan elke winkelwoning 50 meter of meer diep zijn. Deze straat, tot in de jaren negentig rustig, heeft sinds 2010 haar kabels ondergronds en wordt elke zondagmiddag voor het verkeer afgesloten voor de voetgangersmarkt Lard Yai.
Hoogtepunten
- Arcade hng-o-kha-khi — een overdekte doorgang van 5 voet die de hele straat verbindt
- 151 winkelwoningen — de helft met Sino-Portugese architectuur
- Drakengezichtgevels — tot 50 meter diep
- Soi Romanee — van speelwijk van het tin tot steegje met cafés
- Lard Yai-markt — elke zondagmiddag, met de straat afgesloten voor verkeer
De geschiedenis van Thalang Road is die van een stad die het tin tekende, de verwaarlozing doofde en een nieuwe generatie weer aanstak zonder haar oude bewoners uit te wissen. Gedocumenteerd sinds 1850, toen Phraya Phuket Lohakasetrarak (Tat) over Phuket regeerde, was de straat later het vertrekpunt van een stedelijke herindeling in bouwblokken: Thalang als Tua Pho, het ‘hoofd van de markt’, en Krabi Road als Sia Boi, de ‘staart’, met Yaowarat die ze haaks doorsneed.
De wandeling, van zo’n 450 meter te voet, loopt van het drakenstandbeeld aan het oostelijke uiteinde tot de kruising met Yaowarat. Daartussen volgen elkaar winkelwoningen met smalle gevels, een steegje dat een gokdistrict was, een wisselkantoor van mijnwerkers, een familiekruidenwinkel en heiligdommen van Chinese immigranten. De architectuur van Thalang Road en haar geschiedenis begrijp je het best ter plekke, en de volledige ervaring beleef je met de EarGuide-audiogids. Deze straat maakt deel uit van de Sino-Portugese binnenstad die doorloopt in het Jui Tui-heiligdom, en haar Chinees-Peranakan erfgoed wordt aangevuld in het Phuket Thai Hua Museum en in Chinpracha House, woning van de tinbaronnen.
Aan de voet van de draak Hai Leng Ong
Standbeeld van Hai Leng Ong
Samenvatting van deze stop
De wandeling begint aan het oostelijke uiteinde van de straat, vóór de kruising met Thep Kasattri, naast de zuidzijde van het Queen Sirikit-park. Daar staat het standbeeld van Hai Leng Ong, de zeedraak. Een oude Chinese legende vertelt dat het hele eiland Phuket die draak is, opgerezen uit de wateren van de zee; een volksgeloof, geen bewezen feit, maar het geeft een sleutel tot alles wat volgt.
Vanaf dit punt wordt begrijpelijk dat de straat het hoofd van de stad is. Thalang bestaat al minstens sinds 1850, jaar 2393 van de boeddhistische jaartelling, en verbindt Yaowarat Road met Montri Road, in Talat Yai. Later werd de stad onder Phraya Ratsadanupradit Mahitsaraphakdi (Khaw Sim Bee na Ranong), commissaris van de monthon Phuket ten tijde van Rama V, naar het voorbeeld van Penang opnieuw in bouwblokken ingedeeld, te beginnen bij Thalang en doorlopend tot Krabi Road.
Een paar stappen naar het westen kruist de straat het Bang Yai-kanaal, dat in de beginjaren van de stad een belangrijke waterweg was. Hoe de draak uit de legende op de gevels van de straat weer opduikt, bewaart de vertelling voor wie haar ter plekke beluistert.
Vijf voet schaduw en rollen stof
Arcade van de stoffenwinkels
Samenvatting van deze stop
Op het hoofdtraject, zo’n 400 meter ten westen van de kruising met Thep Kasattri, laten de winkelwoningen onder de bovenverdieping een ononderbroken overdekte doorgang van vijf voet breed vrij. Hij heet hng-o-kha-khi en werd gebouwd in de tijd van Khaw Sim Bee om te beschutten tegen de zon en de zware regens van Phuket. Daardoor is de straat van het ene uiteinde naar het andere te doorlopen zonder het wegdek op te gaan.
De naam vermengt twee talen: hng-o is ‘vijf’ in het Hokkien en kha-khi is ‘voet’ in het Maleis. De maat van vijf voet komt bovendien voort uit de Britse norm voor openbare trottoirs in Singapore, een spoor van de handelsroutes die Phuket met de rest van de regio verbonden.
Onder die schaduw zijn nog oude familiebedrijven open: moslimstoffenwinkels met zichtbare rollen stof en luiken op de eerste verdieping, drukkerijen, ijzerwinkels en noedelzaken. Ze herinneren eraan dat Thalang altijd een handelsstraat was.
Gevels met een drakengezicht
Drakengezichtgevels
Samenvatting van deze stop
Tegenover de gevels aan de zuidzijde lijkt de rij huizen zich te herhalen, maar elk ervan leest als een drakengezicht: de deur is de mond, de twee ramen zijn de ogen en het bovenlicht vormt de wenkbrauwen. Op de bovenverdiepingen tonen stucreliëfs wezens van schildpadden tot feniksen, zichtbaar wanneer men vanaf het wegdek omhoog kijkt.
Achter elke smalle gevel valt het lichaam te raden. De winkelwoningen van Phuket kunnen 50 meter of meer diep zijn: het bedrijf nam de voorste zalen in, en het gezinsleven, de keuken en de put de achterste. De open binnenplaats van de put, Chim-Jae genoemd, is het lichaam van de draak, en het toilet achteraan de staart.
De straat telt 151 winkelwoningen en ongeveer de helft heeft Sino-Portugese architectuur behouden. Over de exacte ouderdom wordt gediscussieerd: de straat is gedocumenteerd sinds 1850, de Thaise Wikipedia schrijft de gebouwen in deze stijl toe aan de tijd van Khaw Sim Bee, en de Engelse stelt dat niet precies bekend is wanneer het eerste werd gebouwd, al was de stijl op foto’s uit de regering van Rama V al gevestigd.
Soi Romanee, van gokhol tot ansichtkaart
Soi Romanee
Samenvatting van deze stop
Halverwege de straat, in noordelijke richting, opent zich de mond van Soi Romanee, een kleurrijk steegje van 125 meter dat Thalang met Dibuk Road verbindt. Nu zijn de gerestaureerde winkelwoningen cafés en pensions. Tijdens de tinbloei was het het gok- en prostitutiedistrict van Phuket Town, en toen de mijnen sloten, raakte het verlaten en vervielen de meeste huizen. Over het karakter van die rosse buurt bestaan uiteenlopende versies: een toeristische bron breidt het uit tot de hele straat, een andere plaatst het alleen in dit steegje, en sommige verhalen geven het weer als iets wat men elkaar vertelt.
De wending komt met de recente herinnering. Halverwege de jaren negentig was Thalang een rustige straat met stoffenwinkels en ijzerwinkels, en Soi Romanee een rij verlaten winkelwoningen die niemand fotografeerde. Volgens de gedocumenteerde overlevering kwam de eerste verandering rond 2001, toen The Loft opende, een door buitenlanders gerund etablissement in een verbouwde winkelwoning: de eerste chique plek in een straat die ’s nachts dood was.
In 2010 was Thalang de eerste straat van Phuket die haar elektriciteitskabels ondergronds bracht. Daardoor kwamen de Sino-Portugese gevels vrij te liggen, en nu kruist geen enkele leiding de straat, iets zeldzaams in Thailand. Het was de aanleiding voor de omvorming van de winkelwoningen tot cafés, winkels en gastenhuizen.
China Inn, het wisselkantoor van de mijnwerkers
China Inn
Samenvatting van deze stop
China Inn bezet een honderd jaar oude Sino-Portugese winkelwoning die een geldwisselkantoor was voor de Chinese arbeiders van de tinmijnen. Na jaren van verlating werd ze rond 2008 twee jaar lang gerestaureerd met behoud van haar oorspronkelijke karakter, met een tuinpatio aan de achterzijde, en ze ontving een architectuurprijs voor conservering.
Dezelfde straat bewaart de herinnering aan een ander migratieverhaal. Het Hainan-heiligdom, met een rode deur ter breedte van één enkele winkelwoning die zeer diep doorloopt, dateert van 1910: meer dan 180 Hainanese immigranten van de eerste generatie legden hun geld bijeen om het gebouw te kopen als toevluchtsoord voor nieuwkomers uit China. Binnen staan een gesneden altaar en het beeld van de zeegodin.
Tussen de gevels zit ook een die op een gewone winkel lijkt. Volgens een gedocumenteerd plaatselijk gebruik is het de ingang van een overdekte passage van 150 meter die het bouwblok doorkruist tot Dibuk Road, met kramen met kleding, batik en Thaise zijde en eettafels in het midden. Nu heet ze The Oasis Thalang en dient ze als sluiproute en als schuilplaats wanneer het begint te regenen.
Kruiden uit 1917 en een gang naar het heiligdom
Kopitiam by Wilai
Samenvatting van deze stop
Naast het restaurant Kopitiam by Wilai bevindt zich de kruidenwinkel Nguan Choon Tong, de oudste voor Chinese geneesmiddelen van Phuket, sinds 1917 door dezelfde familie gerund. De toonbank en de kruidenpotten bewaren de sfeer van een apotheek uit een andere tijd.
Vanuit Kopitiam by Wilai komt een smalle gang langs de keukens uit bij het Heiligdom van het Serene Licht, gebouwd in 1889 en met de hoofdingang aan Phang Nga Road. Het is een route die de wandeling afsluit bij wat in de straat nog leeft.
Het slotbeeld is dat van de zondag. Sinds eind 2013 wordt Thalang elke zondagmiddag voor het verkeer afgesloten en verandert ze in de voetgangersmarkt Lard Yai, de ‘Grote Markt’, met de kramen midden op het wegdek tussen de winkelwoningen. Achter een van die gevels functioneert volgens de gedocumenteerde overlevering bovendien een bar die verborgen zit achter een nep-automaat, Shhh., het recentste geheim van een straat die ze blijft bewaren.
