Speciaal nationaal monument
Audiogids Onafhankelijkheidspaleis (Dinh Độc Lập)
Een presidentieel paleis getekend met tekens van geluk, gebouwd op de ruïnes van een ander dat werd gebombardeerd, dat alle presidenten zag vallen voor wie het was gebouwd en voorgoed verbonden bleef met één ochtend: 30 april 1975.
- 90 min audio
- Vietnamese modernistische architectuur
Op het terrein van de ‘Drakenkop’ van Saigon stond eerst het Norodom-paleis, zetel van de Franse gouverneurs van Indochina. Na het bombardement van 1962 bouwde architect Ngô Viết Thụ, de eerste Vietnamees die de Prix de Rome won, in zijn plaats een modernistisch gebouw dat in 1966 werd geopend: 26 meter hoog, meer dan 100 zalen, een helikopterplatform op het dak en een bunker onder de grond.
Vanuit de lucht tekent het paleis het Chinese teken voor geluk; op de gevel zijn welvaart en soevereiniteit te lezen. Het was de woning van een president die het land ontvluchtte en het toneel van een onvoorwaardelijke overgave. Tegenwoordig, ook bekend als Herenigingspaleis, is het nog altijd gastheer van staatsplechtigheden.
Hoogtepunten
- Het hek van 30 april 1975 — hier reden de tanks 390 en 843 binnen die de Vietnamoorlog beëindigden
- Een beschreven gevel — plattegrond in de vorm van 吉 (geluk) en het teken 主 (soevereiniteit) voltooid door de vlaggenmast
- Stenen roosters in de vorm van bamboestengels, overgenomen van de paleizen van Huế
- Dak met helikopterplatform en de sporen van de bommen van april 1975
- Bunker in de kelder met commandozalen, gebouwd om zware bombardementen te weerstaan
De geschiedenis van het Onafhankelijkheidspaleis begint met een eerste steen die op 23 februari 1868 werd gelegd en eindigt voor velen om 11.30 uur op 30 april 1975. Tussen die twee data was dit terrein in het centrum van Ho Chi Minhstad paleis van Franse gouverneurs, gebouw dat bij de Japanse staatsgreep van 1945 werd ingenomen, zetel van de Staat Vietnam vanaf 1954, doelwit van twee bombardementen door de eigen luchtmacht en ten slotte het toneel van de overgave die de Vietnamoorlog beëindigde. De officiële naam is Dinh Độc Lập; velen kennen het ook als Herenigingspaleis, naar de Hội trường Thống Nhất, de instantie die het beheert en wier naam uit november 1975 dateert.
Het huidige gebouw, geopend op 31 oktober 1966, is een modernistisch werk van Ngô Viết Thụ: 20.000 m² bruikbare ruimte verdeeld over drie hoofdverdiepingen, twee tussenverdiepingen, twee kelders en een dak met helikopterplatform. Sinds 2009 is het een Speciaal Nationaal Monument, een van de eerste tien van het land. De volledige route, van het hek tot de bunker, begrijp je pas echt door de audiogids ter plekke te beluisteren, zaal na zaal.
De herinnering aan die oorlog gaat zo’n vierhonderd meter verder door in het Museum van de Oorlogsresten; het parlement van Zuid-Vietnam kwam bijeen in de Opera van Saigon, en op zeshonderd meter brengt de Ben Thanh-markt je terug naar het alledaagse Saigon.
Het hek dat een oorlog beëindigde
Tanks 390 en 843 in de tuin
Samenvatting van deze stop
De route begint bij het einde. In de voortuin staan enkele tanks, onder meer een replica van tank 843; het origineel wordt bewaard in het Militair Historisch Museum van Vietnam. Daarachter markeert het ijzeren hek het exacte punt waar alles eindigde: om 10.45 uur op 30 april 1975 ramde tank 843 van Brigade 203 de zijpoort, en kort daarna ramde tank 390 de hoofdpoort.
Om 11.30 uur hees luitenant Bùi Quang Thận op het dak de vlag van het Nationaal Bevrijdingsfront en gaf de laatste president, Dương Văn Minh, zich onvoorwaardelijk over. Maar over het tafereel loopt nog een debat: twintig jaar lang gold tank 843 als eerste, omdat zijn commandant de vlag hees; in 1995 wezen foto’s van Françoise Demulder erop dat tank 390 van Vũ Đăng Toàn als eerste door de hoofdpoort reed, terwijl 843 in de hulppoort bleef steken.
Welke van de twee als eerste binnenreed, is de sleutel waarmee alles wat volgt wordt gelezen, en de vertelling stelt de vraag op dit punt, voor het hek zelf.
Voor het paleis, een ander paleis
Fontein op het voorgazon
Samenvatting van deze stop
Bij de fontein op het voorgazon verschijnt een geschiedenis die ouder is dan het huidige gebouw. Hier legde gouverneur La Grandière in 1868 de eerste steen van het Norodom-paleis, ontworpen door architect Hermite met materiaal dat grotendeels uit Frankrijk kwam, op een terrein van zo’n 12 hectare. Op 7 september 1954 droeg generaal Paul Ely het over aan de Staat Vietnam, vertegenwoordigd door Ngô Đình Diệm, en de dag erna kreeg het de naam Onafhankelijkheidspaleis. Vanwege zijn ligging volgens de feng shui werd het ook Phủ Đầu Rồng genoemd, het Landhuis van de Drakenkop.
Op 27 februari 1962 bombardeerden twee Zuid-Vietnamese piloten, Nguyễn Văn Cử en Phạm Phú Quốc, het paleis met twee A-1 Skyraiders bij een couppoging tegen Diệm. Bijna de hele linkervleugel werd verwoest en het oude Franse paleis werd in mei van dat jaar gesloopt. De gedocumenteerde overlevering bewaart haast filmische taferelen: herten die over het gazon vluchten, een president die een biografie van George Washington las en een bom die dwars door de zaal ging zonder te ontploffen.
Wat er na de aanval met elk van de twee piloten gebeurde, is een van de wendingen die de audiogids voor dit punt bewaart.
Een gevel geschreven in Chinese tekens
Dinh Độc Lập
Samenvatting van deze stop
Aan de voet van de hoofdtrap, geflankeerd door halvemaanvormige lotusvijvers, houdt het paleis op een gebouw te zijn en wordt het een tekst. Ngô Viết Thụ, de eerste Vietnamees die in 1955 de Prix de Rome won, begon op 1 juli 1962 met het werk op hetzelfde terrein als het Norodom-paleis en tekende het met Chinese tekens van goede voortekenen: vanuit de lucht tekent de plattegrond 吉, geluk.
Op de gevel zijn 興 (welvaart), 中 en 三 te lezen in de lijnen van balkons en dakranden, 口 in de bak van de bovenverdieping en een 王 dat de vlaggenmast verandert in 主, soevereiniteit. Om de tweede verdieping lopen de rèm hoa đá, stenen roosters in de vorm van bamboestengels die licht en lucht doorlaten en afstammen van de deuren met houten spijlen van de paleizen van Huế, de oude hoofdstad.
De architectuur van het Onafhankelijkheidspaleis bevat meer lezingen dan op het eerste gezicht zichtbaar zijn, en leren ze vanaf het gazon te ontcijferen is een deel van de charme van deze halte.
Zalen van een president die nooit kwam
Kabinetszaal en staatszalen
Samenvatting van deze stop
De Kabinetszaal, het presidentiële kantoor, de zaal voor geloofsbrieven en de banketzaal bewaren het meubilair van de jaren zestig en zeventig. In de banketzaal hangt een olieverfschilderij dat Ngô Viết Thụ zelf voor de opening van 1966 schilderde. Het zijn zalen van macht die door de geschiedenis van eigenaar wisselden: Diệm, die het gebouw bestelde, zag het nooit voltooid, omdat hij bij de staatsgreep van 2 november 1963 werd afgezet en vermoord.
Wie ze wel bewoonde, was generaal Nguyễn Văn Thiệu, die het paleis opende en er van oktober 1967 tot 21 april 1975 woonde en werkte, toen hij de macht verliet en het land ontvluchtte. Negen dagen later bood volgens de gedocumenteerde overlevering in een van deze zalen een president van nauwelijks twee dagen aan de regering over te dragen en kreeg hij een kort antwoord waardoor zijn kabinet niets meer had om over te dragen.
Erkend als Nationaal Historisch en Cultureel Overblijfsel in 1976, is het paleis nog altijd gastheer van staatsplechtigheden en officiële ontvangsten. Het exacte antwoord van die ochtend, en wie het gaf, hoor je in de zaal zelf.
Het dak van de bom en de vlag
Helikopterplatform op het dak
Samenvatting van deze stop
Vanaf het dak meet je de schaal van het gebouw af: 26 meter hoog, 4.500 m² grondoppervlak en meer dan 100 zalen. Daar wachten het helikopterplatform, een UH-1 van president Thiệu en tekens die aanwijzen waar de bommen van 8 april 1975 insloegen. Die dag koppelde luitenant Nguyễn Thành Trung, een Zuid-Vietnamese piloot en geïnfiltreerde communistische agent, zich in Biên Hòa los van zijn eskader en bombardeerde het paleis met zijn F-5E: de eerste bommen vielen in de tuin en de volgende op dit platform.
Drie weken later was dit de bestemming van luitenant Bùi Quang Thận en van de vlag die het beeld van het einde van de oorlog zou worden. Achter dat plechtige beeld gaat, volgens een verhaal dat met nuances wordt verteld, een hobbelige klim langs gangen en liften schuil, en een vijandelijke vlag die te strak was vastgebonden.
Hoe hij haar uiteindelijk loskreeg en wat hij in een hoek van de stof schreef, is een van de details die de vertelling bewaart voor boven in het paleis.
Een bunker geboren uit de angst van 1962
Bunker in de kelder
Samenvatting van deze stop
De open cirkel in het gazon sluit zich onder de grond. Na de aanvallen van 1962 eiste Diệm een net van schuilgangen tegen bommen, en onder het nieuwe paleis werd een versterkte bunker gebouwd om zware bombardementen te weerstaan, met airconditioning en communicatiesystemen. Zijn gangen en commandozalen bewaren de apparatuur van die tijd.
Wat je nu loopt, is slechts de bovenste laag van dat net. Er wordt gezegd dat het overige labyrint toeliet zich door het gebouw te bewegen zonder gezien te worden en dat een uitgang veel verder leidde; omdat het niet voor het publiek openstaat, kan het volledige tracé nog altijd niet te voet worden nagegaan.
Hoe ver die verborgen gangen volgens de aanwijzingen reikten, is de laatste laag van een gebouw dat is gemaakt om stand te houden, en de audiogids onthult haar in de kelder zelf.
