Keizerlijke tuin
Audiogids Beihai-park
Een meer en een eiland opgeworpen met rotsen uit een andere hoofdstad: daarop tekende Kublai Khan zijn nieuwe stad, de Witte Dagoba bekroont het sinds 1651 en sinds 1925 kan iedereen roeien waar de keizers roeiden.
- 75 min audio
- Meer, eiland en stoepa
Het Beihai-park is de oudste keizerlijke tuin van Peking. Sinds 1179, onder de Jin-dynastie, werden rotsen opgestapeld op het oude eilandje Yaoyu tot er een kunstmatige heuvel stond, het eiland Qionghua, ‘Jadebloem’; rond 1267 nam Kublai Khan het als middelpunt om Dadu te ontwerpen, de kern van het huidige Peking. In 1651 nam een stoepa in Tibetaanse stijl, de Witte Dagoba, op de top de plek in van een ingestorte zaal, en de Ming- en Qing-dynastieën voegden paviljoenen boven het water toe, een muur van geglazuurde baksteen met draken en een paviljoen bekleed met stenen met kalligrafie.
Het contrast zit in het lot van zijn stukken. Een jadekruik van zo'n 3.500 kg waaruit wijn werd geschonken tijdens de banketten van Kublai Khan, eindigde als zuurkoolton in een taoïstische tempel; de poreuze rotsen van het eiland, afkomstig uit het huidige Kaifeng, golden volgens de overlevering als belastingbetaling voor wie ze versleepte; en het meer waar het Qing-hof wedstrijden op het ijs hield, ging op 1 augustus 1925 open voor het publiek voor een toegangsprijs van een jiao.
Hoogtepunten
- Ronde Stad — De jadekruik van Kublai Khan, van zo'n 3.500 kg, die als zuurkoolton eindigde
- Witte Dagoba — Tibetaanse stoepa uit 1651 op de top van het eiland Qionghua, herbouwd na twee aardbevingen
- Yuegulou-paviljoen — 495 gegraveerde stenen met werken van 134 Chinese kalligrafen
- Paviljoenen van de Vijf Draken — Vijf Ming-paviljoenen uit 1602 verbonden door loopbruggen over het meer
- Negendrakenmuur — Zevenkleurige geglazuurde baksteen met negen draken aan elke zijde
Midden in Peking omringt een meer dat meer dan de helft van het complex beslaat een eiland dat wordt bekroond door een witte stoepa: het is het Beihai-park (北海公园, Beihai Gongyuan), de oudste keizerlijke tuin van Peking. Nu is het een openbaar park met huurbootjes in de zomer en schaatsen in de winter, maar eeuwenlang was het de pleziertuin van de keizers en, nog eerder, het punt vanwaar de stad werd ontworpen.
De geschiedenis van het Beihai-park begint met de Jin-dynastie. Sinds 1179 (de pers van Peking vervroegt het begin van de werken naar 1166) werden rotsen opgestapeld op het oude eilandje Yaoyu om een kunstmatige heuvel op te trekken, het eiland Qionghua, bekroond met de Guanghan-zaal; het meer ging Xihua heten en de residentie Daning-paleis. Rond 1267 nam Kublai Khan het eiland als middelpunt om zijn nieuwe hoofdstad, Dadu, te ontwerpen, de kern van het huidige Peking. In 1602 bouwden de Ming aan de noordoever de Paviljoenen van de Vijf Draken, in 1651 nam de Witte Dagoba de top in en in 1770 werd het Wanfolou-paviljoen gebouwd, dat tienduizend gouden Amitayus-boeddha’s bewaarde: de troepen van de Alliantie van Acht Naties namen ze in 1900 allemaal mee en het gebouw werd daarna gesloopt.
Het meer had ook een leven in de winter. In de Qing-tijd koos het hof na de zonnewende uit de Acht Banieren en de keizerlijke garde meer dan duizend schaatsers, tot 1.600 volgens de norm, die rond het Laba-feest op het ijs van het Taiye-meer wedijverden; vanuit de Yilantang-zaal van Beihai keken Qianlong en later Cixi toe. Op 1 augustus 1925 ging de voormalige keizerlijke tuin open voor het publiek (een tekst spreekt van 1922). Om te weten wat er te zien is in het Beihai-park en zijn architectuur te lezen, van de Ronde Stad naar de noordoever, doorloopt de audiogids het in vijf haltes en 75 minuten vertelling, langs de draad van een tuin die de passer van een hoofdstad was en een opslagplaats van stenen en voorwerpen uit andere tijden.
In het oosten zie je vanaf de top van het Jingshan-park de Witte Dagoba boven het meer, en in het noordwesten van de stad herhaalde het Zomerpaleis, de laatste grote keizerlijke tuin van Peking, het idee van een gegraven meer waarvan de aarde een heuvel opwerpt.
De kruik van Kublai die als ton eindigde
Round City (团城)
Samenvatting van deze stop
Naast de zuidpoort is de Ronde Stad (Tuancheng) een ronde ommuurde enclave op het oude eilandje Yuandi, met de Chengguang-zaal in het midden. Onder een stenen paviljoen rust de jadekruik Dushan Dayuhai, uit één stuk donkere jade gesneden: 0,7 meter hoog en zo’n 3.500 kilo zwaar. In 1265 liet Kublai Khan hem naar de top van het eiland Qionghua brengen, naar de Guanghan-zaal, en gebruikte hij hem als wijnvat bij de banketten met zijn ministers.
Zijn biografie eindigt daar niet. Nadat hij was verdwenen, gebruikten enkele taoïstische monniken van de Zhenwu-tempel naast de Xihua-poort hem als zuurkoolton, tot keizer Qianlong hem tegen een hoge prijs kocht en in dit stenen paviljoen plaatste, met twee van zijn gedichten erin gegraveerd. Vanaf de Ronde Stad zie je tegenover je het eiland Qionghua, datzelfde eiland dat Kublai Khan rond 1267 als middelpunt diende om Dadu te ontwerpen.
Het complex bewaart ook een plantaardige legende. De volksoverlevering vertelt dat Qianlong op een zomer, bezweet door de hitte in de Chengguang-zaal, onder een oude den ten oosten van het gebouw at; er kwam een briesje en de keizer doopte de boom, naar het voorbeeld van de Eerste Keizer van Qin, ‘Markies van de Schaduw’. De dennen met witte bast ernaast, van meer dan 30 meter, noemde hij ‘Generaals van het Witte Gewaad’, ter herinnering aan generaal Xue Rengui. De overlevering schrijft hun aanplant toe aan de Jin-tijd en de Markies wordt op zo’n 800 jaar geschat. Voor de kruik volgt de audiogids het spoor van hoe een voorwerp van een keizerlijk banket in de voorraadkamer van een tempel eindigde.
Een stoepa op een ingestorte zaal
White Dagoba (北海白塔)
Samenvatting van deze stop
De Yong’an-brug verbindt de zuidoever met het eiland, en erachter stijgt de trap van zalen van de Yong’an-tempel op naar de Witte Dagoba, zichtbaar vanaf het hele meer en vanaf Jingshan. Op de top stond eerder de Guanghan-zaal van de Jin, die in 1579 instortte en nooit werd herbouwd. In 1651, het achtste jaar van keizer Shunzhi, werd op haar plek deze stoepa in Tibetaanse stijl opgetrokken, van 35,9 meter volgens Chinese en officiële bronnen (andere geven 40), en de paleizen in het zuiden van het eiland werden een tempel. Over de reden is geen overeenstemming: sommige bronnen koppelen haar aan het verzoek van een lama en andere aan het bezoek van de vijfde Dalai Lama datzelfde jaar.
De stoepa stortte twee keer in door aardbevingen, in 1679, onder Kangxi, en opnieuw onder Yongzheng (de datum van die tweede beving schommelt volgens de bron tussen 1730 en 1731), en beide keren werd ze herbouwd: de huidige vorm is die uit de Yongzheng-tijd. De aardbeving van Tangshan in 1976 beschadigde haar bekroning. In het hoge deel van het eiland staat bovendien nog een klein bronzen beeld van een onsterfelijke met een schaal: men zegt dat Qianlong het liet oprichten, naar het voorbeeld van keizer Wu van de Han, om de ‘zoete dauw’ op te vangen waarmee de keizerlijke medicijnen om het leven te verlengen werden gemengd.
De top had ook een militair gebruik. In november 1653 liet Shunzhi, op voorstel van minister van Oorlog Gadahun, op de heuvel vijf signaalkanonnen en vijf masten plaatsen als alarmsysteem voor de hoofdstad; de kanonniers mochten alleen vuren als ze een gouden plaat met het keizerlijke bevel zagen, die in het paleis werd bewaard. Op het terras vertelt de vertelling hoe dat alarm werkte en wie de plaat mocht brengen.
Rotsen uit een andere hoofdstad, stenen met letters
Yuegu Tower (阅古楼)
Samenvatting van deze stop
De hellingen van het eiland Qionghua zijn bedekt met Taihu-rotsen, poreus en gedraaid, met grotten en gangen: restanten van de opbouw uit de Jin-tijd. De bronnen vertellen dat keizer Shizong van de Jin (Wanyan Yong) er een grote hoeveelheid liet aanvoeren uit Bianliang, het huidige Kaifeng, oude hoofdstad van de Song; een bron schrijft het werk daarentegen toe aan Zhangzong. Ze staan bekend als ‘Genyue-stenen’, naar de tuin die keizer Huizong van de Noordelijke Song zo’n zestig jaar eerder met Taihu-rotsen had gevuld, en als ‘stenen die tellen als graan’, omdat het zware werk van het slepen er volgens de overlevering de belastingbetaling kon vervangen.
Eeuwenlang werd die herkomst alleen door teksten gesteund. In 2019 vergeleken Beihai en de Universiteit van Tianjin deze rotsen met die van het Longting-park in Kaifeng en die van tuinen in Suzhou en Wuxi; het voorlopige resultaat, in november van dat jaar gepresenteerd, concludeerde dat de Taihu-rotsen halverwege de helling van het eiland en van Yingtai Genyue-stenen zijn.
Aan de westvoet van het eiland bekleedt het Yuegulou-paviljoen, met twee verdiepingen en een halvemaanvormig plattegrond, zijn binnenwanden met 495 gegraveerde stenen met het kalligrafierepertoire Sanxitang Fatie, dat werken van 134 kalligrafen bevat vanaf de Wei- en Jin-dynastie. Qianlong liet in 1747 de reproductie maken van de drie zeldzame stukken van Wang Xizhi die de collectie haar naam geven. Voor het paviljoen legt de audiogids uit waarom deze stenen evenveel zeggen als de erin gegraveerde letters.
Vijf paviljoenen en een lied in een bootje
Five-Dragon Pavilion (五龙亭)
Samenvatting van deze stop
In het westen van de noordoever steken vijf paviljoenen, verbonden door zigzaggende loopbruggen, het water in: het zijn de Paviljoenen van de Vijf Draken, gebouwd in 1602, jaar 30 van keizer Wanli van de Ming. Elk heeft een eigen naam: Longze, Chengxiang, Zixiang, Yongrui en Fucui. Gebouwd voor het hof, zijn ze nu te zien vanaf de huurbootjes die het meer oversteken. Heel dichtbij verheft zich het IJzeren Scherm, een schermmuur uit de Yuan-tijd die zo heet omdat zijn steen qua kleur en textuur op ijzer lijkt; hij stond voor een oude tempel buiten de Jiande-poort van Dadu en werd in 1947 hierheen verplaatst.
Het meer heeft ook zijn lied. In de lente van 1954 zat tekstschrijver Qiao Yu al dagen vast met de opdracht van regisseur Yan Gong voor ‘De bloemen van het vaderland’, de eerste film van Nieuw-China over het gelukkige leven van kinderen. Op een dag huurde hij een boot in Beihai met zijn vriendin, Tong Qi; toen hij een groep jonge pioniers voorbij zag roeien, kwam het idee, ging hij aan land en schreef hij de tekst zittend op het gras. Zo ontstond ‘Laten we de roeispanen bewegen’, zijn eerste werk voor Nieuw-China. Op de loopbruggen brengt de vertelling die roeimiddag terug op het meer.
Geglazuurde draken en een trein naar het diner
Nine-Dragon Wall (北海九龙壁)
Samenvatting van deze stop
Aan de noordoever verheft zich de Negendrakenmuur, geheel gemaakt van zevenkleurige geglazuurde baksteen, met negen grote draken tussen wolken en golven op elk van zijn twee zijden. Chinese bronnen dateren hem in 1756, in de Qianlong-tijd, en geven hem 25,86 meter lengte, 6,65 hoogte en 1,42 dikte; andere bronnen spreken van 1402 en wat andere maten. Met de kleine draken van dakranden en pannen meegeteld, schommelt het totaal tussen 633 en 635, afhankelijk van wie telt. Hij ontstond als schermmuur voor de poort van de Arhat-zaal, die afbrandde, en bleef daarna staan als schermmuur van de Dayuanjingzhi-zaal: het is het laatste stuk van een verdwenen complex.
Langs dezelfde oever liep een trein. Tussen 1885 en 1888 herbouwde keizerin-weduwe Cixi de Drie Meren met geld van de marine, liet een spoorlijn aanleggen langs de west- en noordoever van het meer en een klein station bouwen tegenover de Jingxinzhai, de tuin-in-de-tuin met vijvers, rotspartijen en paviljoenen in Zuid-Chinese stijl, om met de trein bij haar banketten aan te komen. Minder dan vier decennia later, op 1 augustus 1925, volstond een muntje van een jiao om de voormalige keizerlijke tuin binnen te gaan. Voor de muur sluit de audiogids de route af met de dag waarop Beihai van heel Peking werd.
