Historisch monument
Audiogids Democratiemonument (Anusawari Prachathipatai)
Een verkeersplein midden in Bangkok bewaart, vercijferd in meters en kanonnen, de datum van de revolutie van 1932. Een militair regime liet het bouwen en het werd het toneel van de grote protesten van Thailand.
- 20 min audio
- Art deco uit 1940
Het Democratiemonument staat op het rond punt waar de Ratchadamnoen Klang-laan de Dinso-straat kruist. Maarschalk Plaek Phibunsongkhram liet het in 1939 bouwen ter herdenking van de revolutie van 24 juni 1932: de eerste steen werd op 24 juni 1939 gelegd en de inhuldiging volgde precies een jaar later. De ambitie was Ratchadamnoen te maken tot de Champs-Élysées van Bangkok en dit witte ensemble met vier art-decovleugels tot zijn Arc de Triomphe.
Bijna niets eraan is toeval. De vleugels zijn 24 meter hoog, net als de straal van de basis, voor 24 juni; het Grondwetboek op de top meet 3 meter voor juni, destijds de derde maand van de kalender, en het hekwerk bestaat uit 75 oude kanonnen voor het boeddhistische jaar 2475. Het monument dat een de facto militair regime als eerbetoon aan zichzelf bedacht, werd later het verzamelpunt van de menigten van 1973 en 1992.
Hoogtepunten
- Vier vleugels van 24 meter — Hun hoogte en de straal van de basis vercijferen 24 juni 1932
- Hekwerk van 75 kanonnen — Ingegraven monden en ijzeren ketting voor het boeddhistische jaar 2475
- Grondwet op de top — Boek op de phan waen fa-schaal, gegoten in koper: 3 m en 4 ton
- Reliëfs van Silpa Bhirasri — Soldaten, volk en natie, met de enige vrouw van het hele monument
- Kilometer 0 van Thailand — Beginpunt van de nationale wegen en toneel van 1973 en 1992
Tussen de gouden tempels en de paleizen van Bangkok is het Democratiemonument iets anders: een politieke boodschap in beton, midden in het verkeer. Het werd ingehuldigd op 24 juni 1940, precies acht jaar na de revolutie van 24 juni 1932, en de bouw kostte 250.000 baht. Het ontwerp kwam voort uit een prijsvraag van de regering die volgens de meeste bronnen werd gewonnen door Mom Luang Pum Malakul; sommige schrijven het in plaats daarvan toe aan Chitrasen Aphaiwong, die wel samen met hem de gebouwen langs de laan ontwierp. Beeldhouwer Silpa Bhirasri leidde de uitvoering, met Sitthidet Saenghiran als assistent bij het modelleren.
De geschiedenis van het Democratiemonument begon met een onverwacht gebruik: de eerste massale bijeenkomst voor zijn vleugels, op 8 oktober 1940, bestond uit studenten en burgers die de campagne van de regering steunden om de gebieden van Frans Indochina terug te krijgen die in de crisis van 1893 verloren waren gegaan. Er wordt ook verteld dat het een tweelingproject had, het “Thais Monument”, in dezelfde jaren bedacht om de herwonnen rechterlijke soevereiniteit te vieren en dat nooit verder kwam dan papier; en 24 juni hield onder maarschalk Sarit Thanarat op een nationale feestdag te zijn. De betekenis blijft omstreden: voor sommigen zijn de reliëfs propaganda van een de facto militair regime, voor anderen het verhaal van de strijd van de Volkspartij, en het gebruik dat democratische bewegingen er later van maakten heeft er een andere legitimiteit aan toegevoegd.
Weten wat te zien bij het Democratiemonument vraagt het op meerdere afstanden te lezen: vanaf het art-decotrottoir, vanaf het kanonnenhek, aan de voet van de reliëfs en tegenover het kruispunt met Dinso. De architectuur van het Democratiemonument werkt als een getallencode, en de audiogids van EarGuide ontcijfert haar halte voor halte in een route van ongeveer twintig minuten.
Via Ratchadamnoen is men in een paar minuten bij Wat Saket en de Gouden Berg, en via de straten in het zuiden bij Wat Suthat en de Reuzenschommel.
De Champs-Élysées die Phibun met sloophamers opende
Art-decogebouwen van Ratchadamnoen Klang
Samenvatting van deze stop
De route begint op het trottoir van Ratchadamnoen Klang, met het monument aan het einde van een rechte zichtlijn, geflankeerd door gebouwen van vier verdiepingen uit de jaren veertig. De uniformiteit is geen toeval. Phibun wilde een groot boulevard met zijn Arc de Triomphe, en in 1939 werd alles wat er stond binnen 40 meter aan weerszijden van de laan onteigend en gesloopt. De bewoners en winkeliers, voor het grootste deel Chinezen, kregen 60 dagen om te vertrekken.
De laan verloor ook haar groen: de dubbele rijen mahonieboomen die haar beschaduwden, werden vervangen door één enkele rij middenberm-eilanden. In hun plaats groeide een nieuwe architectuur. Rond 1941 stonden er al tien gebouwen van meerdere verdiepingen aan weerszijden van Ratchadamnoen Klang, onderdeel van een reeks van 21 art-decogebouwen die onder de Volkspartij langs de laan werden gebouwd.
Deze eerste halte dient om de boulevard te bekijken als wat hij was: een politiek project, betaald door wie er woonde. Wat er overbleef van de vroegere wijk en wat die ononderbroken gevel uit de jaren veertig wilde zeggen, rafelt de vertelling uit met de laan voor zich.
Een kalender van 1932 in meters en kanonnen
Democratiemonument
Samenvatting van deze stop
Voor het lage hek rond het platform begint het monument als een kalender te lezen. Het hek is gemaakt van 75 oude kanonnen die met de monding in de grond zijn gezet en door een ijzeren ketting zijn verbonden: 75 voor het boeddhistische jaar 2475, dat overeenkomt met 1932. De vier witte vleugels die als bewakers om de torenspits staan, zijn 24 meter hoog, en de straal van de basis meet nog eens 24, voor 24 juni, de dag van de revolutie.
Bovenaan, het brandpunt van het hele ensemble, rust een boek van de Grondwet van 1932 in de vorm van een traditioneel manuscript, geplaatst op de ceremoniële tweelaagse schaal phan waen fa. Gegoten in koper meet het 3 meter en weegt het 4 ton. Die 3 meter verwijst naar juni, dat in de kalender van toen de derde maand van het jaar was, toen het jaar in april begon.
De code werd bijna uitgewist. Volgens een verhaal dat niet alle bronnen op dezelfde manier vertellen, besloot de regering van Phibun na de oorlog, met de Volkspartij al ontmanteld, op ditzelfde kruispunt een standbeeld van koning Prajadhipok (Rama VII) op te richten, wat de afbraak van het monument vereiste; een commissie onder voorzitterschap van minister van Binnenlandse Zaken, generaal Banyat Thephatsadin na Ayutthaya, dreef het plan. Wat het tegenhield, en waarom, is een van de wendingen die de audiogids voor deze halte bewaart.
Stenen soldaten en één enkele vrouw
Reliëfs aan de voet van de vleugels
Samenvatting van deze stop
Aan de voet van een vleugel verandert het monument van schaal en gaat het van getallen over op verhaal. Rond de centrale torenspits openen zich zes deuren met zes phra khan-zwaarden, die de zes beginselen van de Volkspartij voorstellen: onafhankelijkheid, binnenlandse vrede, gelijkheid, vrijheid, economie en onderwijs. Boven de deuren staat Arun Thepphabut, de god van de dageraad, als metafoor voor de komst van de democratie. Naast de vleugels hebben de fonteinen in de vorm van een grote naga-slang koppen die meer aan Europese draken doen denken dan aan traditionele naga’s.
De reliëfs op de basis dragen de handtekening van Corrado Feroci, de Italiaanse beeldhouwer die onder de naam Silpa Bhirasri Thais staatsburger werd. Ze tonen soldaten die voor de democratie vechten, de figuur van de natie met zwaard en weegschaal en het paneel “Personificatie van het volk”, waarop een moeder met haar kind de enige vrouw van het hele monument is. Het geheel presenteert de strijdkrachten als makers van de democratie en de burgers als begunstigden, een lezing die sommigen propaganda noemen en anderen opvatten als de herinnering aan de strijd van de Volkspartij.
De handen die het bouwden kwamen ook van ver. Volgens de gedocumenteerde overlevering werd het fysieke werk uitgevoerd door Christiani & Nielsen, een Deens bouwbedrijf, in 1904 opgericht door ingenieur Rudolf Christiani en kapitein Aage Nielsen, waarvan de Siamese dochteronderneming in 1930 ontstond en haar activiteit begon met een locomotievenloods voor het station Hua Lamphong. Hoe een Thais nationaal symbool ook een kleine geschiedenis van het uitgewijkte Europa werd, vertelt de verteller voor de reliëfs.
Kilometer nul van een land, op straat
Rotonde van Ratchadamnoen en Dinso
Samenvatting van deze stop
De laatste halte kijkt uit op de rotonde waar Ratchadamnoen Klang de Dinso-straat kruist. In zijn openingstoespraak van 24 juni 1940 kondigde Phibun aan dat de wegen die Bangkok naar de provincies verlaten hun oorsprong van hier zouden tellen: het plein is kilometer 0 van de belangrijkste nationale wegen van Thailand.
Het is ook de plek waar de menigten terugkeren. Op 13 oktober 1973 liepen meer dan 400.000 mensen naar het monument tegen het militaire regime van Thanom Kittikachorn; na de repressie van 14 oktober werd het lichaam van een van de eerste slachtoffers op het monument zelf gelegd. In mei 1992, tijdens de zogenoemde Zwarte Mei, eindigden de protesten tegen generaal Suchinda Kraprayoon rond het plein met 52 officieel bevestigde doden en ongeveer 3500 arrestaties. Elke 17 mei worden de slachtoffers herdacht bij een gedenkteken aan dezelfde laan.
Die dagen lieten hier vlakbij nog een andere episode na: het Royal Hotel van Ratchadamnoen, omgevormd tot veldhospitaal voor de gewonden van de laan, werd in de vroege ochtend van 19 mei door het leger bestormd, en ongeveer 700 mensen werden daarbinnen gearresteerd. Hoe de straat zich een militair monument toe-eigende, is de afsluiting die de audiogids voor dit kruispunt bewaart.
